Trivia
Sukan
Berita
Berita
Berita
Berita
Ini 10 Perkataan Melayu Klasik Yang Sudah Jarang Digunakan
Bahasa Melayu merupakan antara bahasa yang indah serta mudah dipelajari oleh sesiapa sahaja. Tidak hanya mudah disebut dan sedap didengar sebutannya, malah satu-satu perkataan itu boleh melambangkan pelbagai maksud mengikut konteks perbualan.
Boleh dikatakan Bahasa Melayu sentiasa berkembang mengikut perubahan zaman. Kewujudan teknologi dan aktiviti baru manusia mendesak penutur secara tidak langsung menghasilkan satu-satu istilah atau perkataan baharu. Namun, dalam mengejar perkembangan, sedar atau tidak, penggunaan Bahasa Melayu klasik pula semakin dilupakan.
Tidak perlu pergi jauh, jika anda perasan, laras bahasa yang digunakan oleh generasi remaja kini juga sudah jauh berbeza berbanding generasi datuk dan nenek kita. Begitu juga sebaliknya. Boleh dikatakan kadang-kala, kedua generasi perlu menerangkan maksud atau contoh penggunaan sesuatu perkataan itu.
Pernahkah anda terfikir, apakah nama atau panggilan bagi sesuatu perkara, benda, peristiwa atau apa sahaja pada zaman dahulu? Pernahkah anda tahu, terdapat perkataan yang dahulunya membawa maksud lain tetapi kini perkataan tersebut tidak langsung membawa makna yang sama atau juga perkataan yang membuat kita keliru akan sebutannya seperti perkataan ‘batuk’ dalam peribahasa melepaskan batuk di tangga.
Kali ini, SK ingin kongsikan kepada anda 10 perkataan Melayu klasik yang sudah jarang digunakan zaman sekarang. Perkataan-perkataan ini ada tersimpan dalam simpanan kosa kata Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) kita. Selain menyenaraikan istilah klasik, DBP turut memberikan makna dan contoh penggunaan istilah tersebut dalam beberapa muat naik di laman Facebook.
“Sastera Melayu klasik merupakan suara bangsa Melayu pada zaman dahulu. Karya sastera juga adalah citra kebestarian dan genius Melayu. Nikmatilah istilah sastera klasik yang masih relevan penggunaannya sehingga kini,” ujar institusi berkenaan.
Mari kita ikuti senarai 10 perkataan klasik perkongsian DBP di bawah.
Jika kini kita gunakan beberapa perkataan berbeza bagi beberapa aksesori pakaian yang diletakkan di kepala, namun suatu ketika dahulu, perkataan ‘cepiau‘ diguna pakai bagi aksesori kepala seperti tudung dan topi.
“Maka Hollanda itu sekaliannya pun mengangkat cepiaunya,” maklum DBP yang mengambil perkataan ini daripada petikan Misa Melayu, halaman 76.
Perkataan ini mungkin kedengaran seperti kesilapan ejaan atau sebutan tetapi percayalah, ia pernah digunakan bagi membawa maksud cabang atau ranting pokok. Perkataan carang boleh dilihat penggunaannya menerusi sebuah pantun dalam petikan sumber Pantun Melayu (Balai Pustaka), halaman 168.
Jangan tersilap baca, perkataan klasik ini ialah ‘segara’ dan bukannya ‘segera’. Perkataan segara membawa maksud lautan. Dalam sastera Melayu, penggunaan segara boleh didapati pada Syair Siti Zubaidah Perang Cina di halaman 14.
Perkataan ini mungkin sudah jarang diguna pakai disebabkan tiada lagi generasi kita yang memakan sirih. Perkataan bokor diguna pakai bagi menamakan bekas seakan-akan pinggan tetapi lebih dalam dan mungkum sifatnya.
Bagi menunjukkan contoh penggunaan, DBP memetik sepotong ayat daripada Hikayat Caya Langkara di halaman 24.
“Maka bonda Caya Langkara pun keluarlah membawa sirih di dalam bokor emas,” catat hikayat tersebut.
Khas buat para penulis, jika anda sudah bosan menggunakan perkataan ‘tentu’, ‘pasti’ dan ‘sah’ dalam penulisan, anda boleh mencuba satu kelainan dengan menggunakan perkataan ‘pentan‘. Ini kerana pentan membawa maksud yang sama dengan ketiga-tiga perkataan tersebut.
Untuk melihat contoh penggunaan pentan dalam ayat, DBP memetik serangkap pantun daripada Hikayat Awang Sulung Merah Muda pada halaman 122.
Seingat SK, perkataan ini masih terdengar ketika 1990-an, tetapi tidak begitu meluas. Perkataan pancawarna membawa maksud lima warna atau bermacam-macam warna. Perkataan ini boleh dilihat contoh penggunaannya pada Hikayat Si Miskin di halaman 68. Ayat tersebut berbunyi, “Dikarang dengan intan dan di kemuncaknya gemala dipagar dengan permata pancawarna, maka gemerlapanlah rupanya mungkur kaca dua itu”.
Menyentuh tentang warna, anda boleh juga memberikan kelainan pada penulisan anda dengan menggunakan frasa kesumba murup. Frasa ini pernah digunakan dalam Misa Melayu di halaman 143 yang membawa maksud merah menyala.
Contoh ayat klasik yang menggunakan frasa ini berbunyi, “Maka diberi memakai persalinan daripada bonda baginda itu dengan pakaian serba kesumba murup“.
Dengar seperti panggilan nama namun ketahuilah perkataan ini ada maksud dan penggunaannya. Perkataan sali membawa maksud kuat, kukuh dan teguh. Contoh penggunaan sali boleh dilihat pada serangkap Syair Seratus Siti di halaman 27.
Setelah genap tujuh kali,
Ke dalam kota lantang sekali,
Naik ke balai sultan yang sali,
Tampil menengahkan iman khali.
Bunyi macam penggunaan dialek sesetengah tempat, kan? Sebenarnya, perkataan ini bukan dialek mahupun loghat, ia merupakan perkataan Melayu klasik yang membawa maksud nyenyak atau lena. Dalam Hikayat Bakhtiar, perkataan nyedar digunakan di halaman 186 seperti contoh ini.
Maka ia pun tidurlah terlalu nyedar, makan dibangkitlah Raja Yaman dengan perlahan-lahan.
Akhir sekali, SK ingin ketengahkan satu perkataan yang menarik. Balut. Hari ini, kita tahu ‘balut’ merupakan satu perbuatan membungkus. Tahukah anda? Perkataan balut suatu ketika dahulu membawa maksud yang sangat berbeza, iaitu bengkak, sembab kerana menangis. Perkataan ini boleh dilihat penggunaannya dalam Syair Madhi di halaman 15.
Sungguhpun ia berkusut-kusut,
Cantiknya manis lemah lembut,
Bekas menangis matanya balut,
Kulitnya halus seperti umbut.
Diharapkan dengan perkongsian kali ini, anda dapat menambah kosa kata dan menaikkan kembali penggunaan perkataan-perkataan Melayu klasik.
BACA: Kisah Legenda Di Sebalik Sambutan Chap Goh Mei
Sumber: Dewan Bahasa Dan Pustaka
