Pernahkah anda terfikir bagaimana sesebuah negara mendapat namanya?
Di sebalik nama yang biasa disebut setiap hari, ada kisah sejarah, budaya, tokoh, bangsa dan tempat yang kadangkala cukup menarik untuk diketahui.
Daripada nama yang merujuk kepada tanah sesuatu bangsa, gunung, kubu dan tokoh agama, ada juga negara yang namanya dipercayai tercetus akibat kesilapan seorang pengembara atau diberikan sempena individu yang tidak pernah menjejakkan kaki ke negara berkenaan.
Menariknya, terdapat 18 negara yang mempunyai nama terdiri daripada tepat 10 huruf apabila ruang antara perkataan tidak dikira.
Sebahagian besar daripadanya berada di Asia, khususnya Asia Tengah, dengan beberapa nama menggunakan akhiran “stan”. Berikut ialah kisah di sebalik nama negara berkenaan.
Kisah disebalik negara yang terdiri daripada 10 huruf
Azerbaijan
Azerbaijan terletak di persimpangan Asia Barat dan Eropah Timur. Namanya mempunyai sejarah yang panjang dan dipercayai berkait dengan Atropates, seorang satrap atau gabenor wilayah Parsi yang memerintah kawasan itu sekitar zaman Alexander Agung pada abad keempat Sebelum Masihi.
Nama Atropates dipercayai membawa maksud berkaitan dengan “dilindungi api”, yang sering dikaitkan dengan tradisi penyembahan api Zoroastrian di rantau berkenaan. Sebab itu Azerbaijan turut dikenali sebagai “Tanah Api”.
Nama Azerbaijan digunakan sebagai nama rasmi negara itu apabila Republik Demokratik Azerbaijan ditubuhkan pada 1918 selepas kejatuhan Empayar Rusia.
Bangladesh
Nama Bangladesh agak mudah difahami. Ia menggabungkan “Bangla”, merujuk kepada wilayah Bengal dan bahasanya, dengan “desh”, perkataan daripada Sanskrit yang bermaksud negara atau tanah.
Gabungan itu membawa maksud “tanah Bengal”.
Akar perkataan Bangla dipercayai berkait dengan kerajaan purba Vanga. Bangladesh memilih nama tersebut apabila mencapai kemerdekaan daripada Pakistan pada 1971, sekali gus kembali kepada identiti sejarah rantau itu.
El Salvador
El Salvador ialah satu satunya negara di benua Amerika dalam senarai ini dan merupakan negara terkecil serta antara yang paling padat penduduk di Amerika Tengah.
Nama itu diberikan oleh penjajah Sepanyol dan bermaksud “Sang Penyelamat”, merujuk kepada Jesus Christ.
Nama tersebut digunakan sejak zaman penjajahan dan terus dikekalkan selepas negara itu mencapai kemerdekaan pada 1821.
Kazakhstan
Kazakhstan merupakan negara kesembilan terbesar di dunia dan antara negara utama Asia Tengah yang menggunakan akhiran “stan”.
Nama itu boleh dipecahkan kepada “Kazakh” dan “stan”. Perkataan Kazakh dipercayai mempunyai kaitan dengan akar bahasa Turkik “qaz”, yang bermaksud mengembara atau merantau, mencerminkan kehidupan nomad masyarakat Kazakh pada zaman awal.
“Stan” pula berasal daripada bahasa Parsi yang bermaksud “tanah”.
Maka, Kazakhstan secara umum boleh difahami sebagai “tanah orang yang mengembara”.
Kyrgyzstan
Kyrgyzstan juga menggunakan akhiran “stan”, yang bermaksud “tanah”.
Bahagian “Kyrgyz” pula sering dikaitkan dengan perkataan Turkik “kyrk”, yang bermaksud 40.
Ia merujuk kepada kisah mengenai 40 puak atau suku Kyrgyz yang dikatakan disatukan oleh wira legenda Manas. Justeru, Kyrgyzstan sering ditafsirkan sebagai “tanah 40 puak”.
Luxembourg
Luxembourg mendapat namanya daripada sebuah kubu yang dikenali sebagai Lucilinburhuc, yang secara kasar bermaksud “kubu kecil”.
Pada 963 Masihi, Count Siegfried dari Ardennes memperoleh kubu tersebut yang terletak di atas kawasan berbatu.
Petempatan kemudian berkembang di sekelilingnya, sebelum menjadi daerah dan akhirnya sebuah negara berdaulat.
Ironinya, “Kubu Kecil” itu akhirnya berkembang menjadi Luxembourg, antara negara paling kaya di dunia.
Madagascar
Madagascar mempunyai antara kisah asal usul nama paling menarik dalam senarai ini.
Satu teori utama menyatakan nama itu mungkin berpunca daripada kekeliruan Marco Polo pada abad ke 13.
Polo dipercayai mendengar cerita mengenai sebuah tempat di Afrika Timur dan tersilap mengaitkannya dengan Mogadishu, sebuah pelabuhan di Somalia. Beliau kemudian merekodkan nama yang kedengaran seperti “Madageiscar”.
Peta peta Eropah kemudiannya mengulangi nama tersebut sehingga ia menjadi penggunaan umum.
Penduduk tempatan pula sejak dahulu menggunakan nama yang lebih dekat dengan Madagasikara. Namun, nama yang tersebar ke seluruh dunia ialah Madagascar.
Mauritania
Mauritania boleh dianggap sebagai sebuah negara yang menggunakan nama daripada tempat lain.
Namanya diambil daripada Mauretania, sebuah kerajaan purba yang terletak di kawasan yang kini menjadi utara Maghribi dan Algeria.
Mauretania pula dikaitkan dengan kaum Mauri, iaitu satu kelompok masyarakat Berber. Dalam bahasa Latin, nama itu membawa maksud yang berkaitan dengan “tanah orang Moor”.
Namun, Mauretania purba sebenarnya terletak jauh di utara berbanding negara Mauritania moden.
Montenegro
Montenegro secara harfiahnya bermaksud “gunung hitam” dalam bahasa bahasa Roman.
Nama itu merupakan terjemahan atau bentuk Venetian yang digunakan secara meluas bagi menggambarkan kawasan pergunungan yang gelap dan berhutan, khususnya Gunung Lovćen.
Dalam bahasa tempatan, negara itu dikenali sebagai Crna Gora, yang membawa maksud sama iaitu “gunung hitam”.
Ia merupakan antara contoh nama negara yang menggambarkan ciri semula jadi landskapnya.
Mozambique
Mozambique pula dinamakan sempena seorang individu, tetapi bukan raja atau penjelajah terkenal.
Apabila kapal Portugis tiba di pantai tenggara Afrika, sebuah pulau kecil di kawasan tersebut diperintah oleh Mussa Bin Bique, seorang pedagang Oman dan tokoh masyarakat Islam.
Portugis mengambil nama beliau untuk merujuk kepada pulau berkenaan. Lama kelamaan, nama itu digunakan untuk kawasan jajahan di tanah besar dan akhirnya menjadi nama negara moden Mozambique.
Dengan kata lain, sebuah negara yang mempunyai puluhan juta penduduk hari ini membawa nama seorang pedagang dari abad ke 15.
New Zealand
New Zealand mempunyai kisah yang agak unik kerana namanya dikaitkan dengan seorang pembuat peta Belanda yang tidak pernah menjejakkan kaki ke negara itu.
Pada 1642, penjelajah Belanda Abel Tasman melihat kepulauan tersebut dan pada mulanya menamakannya Staten Landt kerana menyangka ia mungkin bersambung dengan Amerika Selatan.
Selepas sangkaan itu terbukti salah, pembuat peta Belanda menggunakan nama Nova Zeelandia, sempena wilayah Zeeland di Belanda.
Kemudiannya, Kapten James Cook menginggeriskan nama itu menjadi New Zealand.
Dalam bahasa Māori, negara tersebut dikenali sebagai Aotearoa, yang sering diterjemahkan sebagai “tanah awan putih yang panjang”.
Korea Utara
Nama Korea berasal daripada kerajaan zaman pertengahan Goryeo, yang kemudiannya diperkenalkan kepada dunia luar melalui pedagang dan pengembara.
Perkataan “North” atau “Utara” pula merujuk kepada kedudukan negara itu selepas Semenanjung Korea terbahagi selepas 1945.
Menariknya, penduduk Korea Utara tidak secara umumnya menggunakan “Korea” sebagai nama negara mereka dalam bahasa tempatan. Negara itu dikenali sebagai Joseon, sempena sebuah dinasti terdahulu.
Saint Lucia
Saint Lucia dinamakan sempena Saint Lucy dari Syracuse, seorang tokoh Kristian yang dihormati sebagai santa.
Pelaut Perancis lazimnya dikaitkan dengan pemberian nama tersebut, dipercayai berdasarkan pendaratan mereka di kawasan berkenaan sekitar hari perayaan Saint Lucy.
Saint Lucia sering disebut sebagai satu satunya negara berdaulat yang dinamakan sempena seorang wanita.
Korea Selatan
Korea Selatan berkongsi asal nama “Korea” dengan jirannya di utara, iaitu daripada kerajaan Goryeo.
Perkataan “South” atau “Selatan” pula merujuk kepada kedudukan negara itu selepas pembahagian Semenanjung Korea.
Menariknya, rakyat Korea Selatan sendiri lebih lazim menggunakan nama Hanguk untuk merujuk kepada negara mereka. Istilah itu mempunyai kaitan dengan kerajaan atau konfederasi purba Three Han.
Sudan Selatan
Sudan Selatan menjadi negara terbaharu di dunia apabila memperoleh kemerdekaan daripada Sudan pada 2011.
Nama “Sudan” berasal daripada ungkapan Arab “bilad as sudan”, yang secara umum bermaksud “tanah orang berkulit hitam” dan pernah digunakan bagi merujuk kepada kawasan Afrika di selatan Sahara.
Perkataan “South” pula menggambarkan kedudukannya di bahagian selatan Sudan.
Tajikistan
Tajikistan bermaksud secara umum “tanah orang Tajik”.
Akhiran “stan” bermaksud “tanah”, manakala Tajik merujuk kepada masyarakat berbahasa Parsi yang membentuk majoriti penduduk negara itu.
Tajikistan merupakan negara yang bergunung ganang dan terkurung daratan di Asia Tengah.
Uzbekistan
Uzbekistan melengkapkan kumpulan negara Asia Tengah yang menggunakan akhiran “stan”.
Namanya secara umum bermaksud “tanah orang Uzbek”.
Negara itu terkenal dengan sejarah Laluan Sutera, termasuk bandar bersejarah seperti Samarkand dan Bukhara, yang telah menjadi pusat perdagangan penting jauh sebelum wujudnya negara Uzbekistan moden.
Uzbekistan juga merupakan satu satunya negara di dunia yang dikelilingi sepenuhnya oleh negara negara yang turut terkurung daratan. Keadaan ini menjadikannya negara yang “dua kali terkurung daratan”.
Seychelles
Seychelles mempunyai antara nama yang paling luar biasa dalam senarai ini.
Apabila Perancis mengambil alih kepulauan tersebut pada abad ke 18, ia dinamakan sempena Jean Moreau de Sechelles, Menteri Kewangan kepada Raja Louis XV.
Yang menariknya, Sechelles tidak pernah melawat kepulauan tersebut.
Beliau hanya memegang jawatan itu selama kira kira dua tahun sebelum kerjayanya berakhir akibat strok. Namun, namanya kekal digunakan untuk kepulauan yang kini menjadi sebuah negara berdaulat dan anggota Pertubuhan Bangsa Bangsa Bersatu.
Ada negara yang mempunyai nama lebih panjang?
Sudah tentu. Sepuluh huruf sebenarnya masih jauh daripada nama negara yang paling panjang.
Antara nama negara satu perkataan yang lebih panjang ialah Liechtenstein, dengan 13 huruf, manakala Afghanistan dan Turkmenistan masing masing mempunyai 11 huruf.
Jika nama rasmi negara digunakan, bilangannya menjadi jauh lebih panjang.
Sebagai contoh, “Republic of Kazakhstan” jauh melebihi 10 huruf, begitu juga “Democratic People's Republic of Korea”.
Sebab itu senarai ini menggunakan nama pendek yang lazim digunakan dalam bahasa Inggeris, dengan ruang antara perkataan tidak dikira.
Berdasarkan kaedah tersebut, 18 negara yang sering disenaraikan sebagai mempunyai nama 10 huruf ialah:
Azerbaijan, Bangladesh, El Salvador, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Luxembourg, Madagascar, Mauritania, Montenegro, Mozambique, New Zealand, North Korea, Saint Lucia, Seychelles, South Korea, South Sudan, Tajikistan dan Uzbekistan.
Daripada nama yang berasal daripada dinasti, suku dan bahasa purba hinggalah nama yang lahir daripada kesilapan peta atau seorang tokoh yang tidak pernah menjejakkan kaki ke tempat tersebut, senarai ini menunjukkan bahawa di sebalik nama sesebuah negara, tersimpan sejarah yang panjang dan kadangkala tidak disangka sangka.
