Bila sebut mengenai gunung berapi, pasti ramai yang terbayangkan letusan lava panas, kepulan asap tebal dan gegaran yang boleh berlaku secara tiba-tiba.
Namun, di sebalik fenomena yang nampak menakutkan itu, gunung berapi sebenarnya terbentuk hasil aktiviti dari dalam bumi apabila magma dan gas bertekanan tinggi mencari jalan keluar ke permukaan.
Menariknya, bukan semua gunung berapi mempunyai tahap aktiviti yang sama. Ada yang kerap meletus, ada yang ‘senyap’ selama puluhan malah ratusan tahun sebelum kembali aktif.
Sebab itu, ada negara yang mempunyai banyak gunung berapi aktif berbanding negara lain, terutama yang terletak berhampiran kawasan pertemuan plat tektonik.
Berdasarkan rekod aktiviti gunung berapi sejak 1960, berikut antara negara yang mempunyai jumlah gunung berapi aktif paling banyak.
Senarai Negara Dengan Gunung Berapi Paling Banyak Aktif Sejak 1960
1. Indonesia – 55 gunung berapi
Tidak mengejutkan apabila Indonesia berada di tangga teratas dengan 55 gunung berapi yang direkodkan aktif sejak 1960.
Dalam tempoh sama, sebanyak 403 kejadian letusan direkodkan, jumlah tertinggi dalam senarai berkenaan.
Kedudukan Indonesia berhampiran kawasan Ring of Fire atau Lingkaran Api Pasifik menyebabkan negara itu mempunyai banyak gunung berapi serta sering berdepan aktiviti seismik.
2. Jepun – 40 gunung berapi
Jepun pula berada di tempat kedua dengan 40 gunung berapi aktif sejak 1960. Sebanyak 225 letusan direkodkan dalam tempoh tersebut.
Seperti Indonesia, Jepun turut berada di Lingkaran Api Pasifik, kawasan yang menjadi pertemuan beberapa plat tektonik utama dunia.
3. Amerika Syarikat – 39 gunung berapi
Mungkin ada yang tidak menyangka Amerika Syarikat berada begitu tinggi dalam senarai ini. Negara tersebut mempunyai 39 gunung berapi yang aktif sejak 1960, dengan 226 letusan direkodkan.
Antara kawasan yang terkenal dengan aktiviti gunung berapi ialah Alaska dan Hawaii, termasuk Kilauea yang dianggap antara gunung berapi paling aktif di dunia.
4. Rusia – 24 gunung berapi
Rusia berada di kedudukan keempat dengan 24 gunung berapi aktif sejak 1960.
Walaupun bilangannya lebih rendah berbanding tiga negara teratas, sebanyak 214 letusan telah direkodkan sepanjang tempoh berkenaan.
Sebahagian besar gunung berapi aktif Rusia terletak di Semenanjung Kamchatka.
5. Chile – 15 gunung berapi
Chile mencatatkan 15 gunung berapi aktif dan sebanyak 84 letusan sejak 1960.
Negara Amerika Selatan ini terletak di sepanjang sempadan plat tektonik yang turut menjadi sebahagian daripada Lingkaran Api Pasifik.
6. Papua New Guinea – 13 gunung berapi
Papua New Guinea mempunyai 13 gunung berapi aktif sejak 1960, namun jumlah letusannya agak tinggi iaitu sebanyak 107 kejadian.
7. Ecuador – 12 gunung berapi
Ecuador pula merekodkan 12 gunung berapi aktif dengan 66 letusan sejak 1960.
Kedudukannya di sepanjang Pergunungan Andes menjadikan negara itu antara kawasan yang mempunyai aktiviti gunung berapi ketara di Amerika Selatan.
8. Iceland – 10 gunung berapi
Iceland mempunyai 10 gunung berapi yang direkodkan aktif sejak 1960, dengan sebanyak 27 letusan.
Berbeza dengan kebanyakan negara dalam senarai ini, Iceland terletak di atas Mid-Atlantic Ridge, iaitu kawasan pertemuan plat tektonik Amerika Utara dan Eurasia.
9. United Kingdom – 9 gunung berapi
United Kingdom turut disenaraikan dengan sembilan gunung berapi aktif sejak 1960 dan 15 letusan.
Angka ini termasuk kawasan serta wilayah di bawah pentadbiran negara berkenaan yang mempunyai aktiviti gunung berapi.
10. Tonga – 9 gunung berapi
Tonga juga mempunyai sembilan gunung berapi aktif dengan 25 letusan direkodkan sejak 1960.
Negara kepulauan Pasifik ini berada di kawasan yang sangat aktif dari sudut tektonik dan gunung berapi.
Negara lain yang turut mencatatkan banyak gunung berapi aktif
Selain 10 negara tersebut, beberapa negara lain turut mencatatkan jumlah yang agak tinggi, antaranya Vanuatu dengan lapan gunung berapi aktif dan 82 letusan, New Zealand dengan lapan gunung berapi dan 102 letusan, serta Perancis dengan lapan gunung berapi dan 76 letusan.
Filipina pula merekodkan enam gunung berapi aktif sejak 1960 dengan 78 letusan, manakala Nicaragua mempunyai enam gunung berapi tetapi mencatatkan sehingga 102 letusan.
Menariknya, jumlah gunung berapi tidak semestinya menentukan berapa kerap sesebuah negara mengalami letusan. Ada negara yang mempunyai sedikit gunung berapi tetapi mencatatkan jumlah letusan yang tinggi.
Kenapa banyak tertumpu di Lingkaran Api Pasifik?
Jika diperhatikan, sebahagian besar negara dalam senarai teratas berada di sekitar Lingkaran Api Pasifik.
Kawasan yang mengelilingi sebahagian besar Lautan Pasifik ini menjadi lokasi pertemuan dan pergerakan beberapa plat tektonik.
Apabila plat-plat ini bertembung, bergerak atau satu plat menyusup ke bawah plat lain, magma boleh naik ke permukaan dan membentuk gunung berapi.
Sebab itulah negara seperti Indonesia, Jepun, Amerika Syarikat, Chile dan Papua New Guinea mempunyai begitu banyak gunung berapi aktif.
Bagaimanapun, senarai ini bukanlah gambaran keseluruhan semua gunung berapi aktif di dunia. Data tersebut hanya mengambil kira gunung berapi yang mempunyai rekod letusan sejak 1960.
Ini bermakna terdapat ratusan lagi gunung berapi yang tidak meletus dalam tempoh tersebut tetapi masih berpotensi untuk kembali aktif pada masa hadapan
