Apabila jerebu kembali melanda, perhatian orang ramai secara semula jadi tertumpu kepada Indeks Pencemaran Udara (IPU).
Kita memantau sama ada bacaan berada pada tahap sederhana, tidak sihat atau berbahaya dan menggunakannya sebagai panduan untuk menentukan bila aktiviti luar perlu dikurangkan atau sekolah mungkin perlu ditutup.
Bacaan ini sememangnya penting, namun tindak balas kanak-kanak terhadap jerebu boleh berbeza bergantung kepada umur, tahap kesihatan, aktiviti fizikal dan persekitaran mereka.
Justeru, melindungi kanak-kanak memerlukan lebih daripada sekadar memantau angka IPU. Keluarga dan pihak sekolah juga perlu mengenal pasti tahap kerentanan setiap individu, bertindak terhadap gejala awal serta membuat persediaan sebelum keadaan menjadi lebih buruk.
Jerebu boleh menjejaskan kesihatan dan pembelajaran
Jerebu boleh menyebabkan batuk, hidung tersumbat, sakit kepala, keletihan serta kesukaran bernafas.
Malah, gejala yang agak ringan juga boleh menjejaskan tumpuan pelajar, penyertaan mereka di dalam kelas dan kehadiran ke sekolah.
Kanak-kanak amat terdedah kerana paru-paru dan sistem imun mereka masih dalam proses perkembangan. Mereka juga menyedut lebih banyak udara berbanding berat badan mereka, manakala aktiviti fizikal pula boleh meningkatkan lagi pendedahan kepada PM2.5, iaitu zarah halus yang mampu menembusi jauh ke dalam paru-paru.
Kanak-kanak yang menghidap asma, alahan, ekzema, penyakit pernafasan kronik atau masalah jantung pula berdepan risiko lebih tinggi dan mungkin mengalami gejala yang semakin teruk walaupun rakan sebaya mereka tidak menunjukkan sebarang kesan.
Kesan jerebu juga bukan hanya melibatkan kesihatan fizikal. Tidak dapat menyertai aktiviti sukan dan sosial, terpaksa berada di dalam rumah untuk tempoh panjang serta kebimbangan terhadap gejala yang semakin teruk turut boleh menjejaskan kesejahteraan emosi kanak-kanak.
Oleh itu, persediaan menghadapi jerebu perlu mengambil kira aspek pembelajaran dan rutin harian mereka, bukan sekadar mencegah kecemasan perubatan.
Persediaan perlu mengikut keperluan individu
Ibu bapa disaran memantau bacaan IPU menerusi portal rasmi Sistem Pengurusan Indeks Pencemaran Udara Malaysia (APIMS) dan mengurangkan aktiviti luar yang tidak penting apabila kualiti udara menjadi tidak sihat atau terus merosot.
Kanak-kanak tidak seharusnya digalakkan untuk terus melakukan aktiviti luar sekiranya mengalami batuk, berdehit, dada terasa ketat atau kesukaran bernafas.
Bacaan IPU juga perlu dinilai bersama keadaan kesihatan dan gejala seseorang kanak-kanak. Mereka yang menghidap asma atau penyakit kronik lain mungkin perlu mengurangkan pendedahan lebih awal dan mengikuti nasihat penyedia penjagaan kesihatan masing-masing.
Di rumah, tingkap dan pintu hendaklah ditutup apabila bersesuaian. Penggunaan penulen udara yang dilengkapi penapis High-Efficiency Particulate Air (HEPA) juga boleh membantu meningkatkan kualiti udara di dalam rumah.
Keluarga turut disaran mengelakkan aktiviti yang boleh menghasilkan zarah halus di dalam rumah seperti merokok atau membakar colok.
Sekiranya kanak-kanak perlu berada di luar, penggunaan pelitup muka N95 atau KN95 yang dipakai dengan kemas mungkin menawarkan perlindungan lebih baik terhadap zarah halus berbanding pelitup muka kain atau pembedahan.
Pelitup muka perlu dipakai dengan rapat pada wajah bagi memastikan perlindungan yang berkesan.
Sekolah memainkan peranan penting
Pihak sekolah digalakkan mempunyai pelan tindak balas jerebu yang jelas, termasuk pemantauan IPU, penyampaian maklumat kepada keluarga dengan segera serta pelarasan aktiviti selaras dengan Pelan Tindakan Jerebu Kebangsaan Malaysia.
Aktiviti pendidikan jasmani, sukan, lawatan luar dan perhimpunan terbuka hendaklah dipindahkan ke dalam bangunan atau ditangguhkan apabila perlu.
Sekolah juga wajar mengenal pasti pelajar yang mempunyai masalah kesihatan kronik dan memastikan mereka mempunyai akses kepada ubat yang telah dipreskripsikan serta sokongan sewajarnya.
Mengekalkan persekitaran dalaman yang lebih bersih juga penting. Bilik darjah perlu meminimumkan kemasukan udara luar yang tercemar dengan menggunakan sistem penapisan yang sesuai sekiranya tersedia.
Penyesuaian akademik atau pembelajaran dari rumah juga boleh dipertimbangkan sekiranya gejala menjejaskan kehadiran pelajar atau jerebu berpanjangan mengganggu operasi normal sekolah.
Kenali bila bantuan perubatan diperlukan
Nasihat perubatan perlu diperoleh sekiranya gejala berterusan, semakin teruk atau mengganggu aktiviti harian.
Kanak-kanak yang menghidap asma, penyakit paru-paru kronik, masalah jantung atau alahan serius memerlukan pemantauan yang lebih rapi.
Rawatan perubatan segera diperlukan sekiranya kanak-kanak mengalami kesukaran bernafas yang serius, sakit dada yang ketara, berdehit dengan teruk, perubahan warna kebiruan pada bibir, kuku atau wajah, mengantuk luar biasa, kekeliruan atau gejala yang merosot dengan cepat.
Persediaan menghadapi jerebu tidak seharusnya hanya dilakukan selepas seseorang kanak-kanak mula mengalami kesukaran bernafas.
Dengan bertindak lebih awal serta mengambil kira keperluan setiap individu, keluarga, sekolah dan penyedia penjagaan kesihatan boleh membantu mengurangkan kesan jerebu terhadap kesihatan, pembelajaran dan kesejahteraan kanak-kanak.
