Utama
Pilihan Editor
Kisah peribadi rakyat Malaysia, dalam suara mereka sendiri.
Ramai 'Creator' Malaysia Masih Tak Sedar Produk Percuma Dikira Sebagai Pendapatan Bercukai
Ramai 'Creator' Malaysia Masih Tak Sedar Produk Percuma Dikira Sebagai Pendapatan Bercukai
Dengan kurang daripada dua minggu sebelum tarikh akhir pemfailan cukai, satu tinjauan baharu melibatkan 489 pencipta kandungan di Malaysia mendedahkan bahawa 45 peratus daripada mereka tidak mengetahui atau tidak pasti bahawa pemberian produk percuma, tajaan penginapan hotel dan baucar yang diterima sebagai pertukaran untuk menghasilkan kandungan merupakan pendapatan bercukai.
VoxEureka, sebuah agensi perhubungan awam bersepadu, telah menerbitkan Laporan MYCreator Pulse 2026, yang dijalankan secara bebas oleh firma penyelidikan Vase.ai, selepas mendapati ramai pencipta kandungan yang bekerjasama dengannya sedang menyesuaikan diri dengan realiti pengurusan kewangan dan percukaian. Kajian ini dijalankan berlandaskan garis panduan Lembaga Hasil Dalam Negeri Malaysia (LHDN) yang mewajibkan manfaat bukan tunai diisytiharkan sebagai pendapatan.
“Peningkatan tumpuan daripada pihak pengawal selia terhadap pencipta kandungan mencerminkan kematangan ekonomi penciptaan kandungan, dan ini merupakan perkembangan yang positif bagi industri,” kata Crystalbelle Lau, Timbalan Pengarah Urusan VoxEureka.
“Namun, kematangan ini turut hadir bersama tanggungjawab. Jenama dan agensi perlu memainkan peranan yang lebih proaktif dengan menyediakan sokongan praktikal serta panduan yang jelas, supaya pencipta kandungan, sama ada individu mahupun perniagaan yang lebih besar, dapat bertindak selari dengan perubahan ini tanpa ketinggalan,” tambah beliau.
Hadiah mendominasi pendapatan pencipta kandungan, namun nilainya jarang direkodkan
Kajian tersebut mendapati bahawa 70 peratus pencipta kandungan menerima produk percuma atau hadiah sebagai bentuk bayaran, dan pemberian produk menyumbang 46 peratus daripada sumber pendapatan mereka, lebih tinggi berbanding pembayaran tunai secara langsung (43 peratus). Namun begitu, hanya sebilangan kecil yang merekodkan secara rasmi nilai barangan yang diterima.
Jurang kesedaran ini paling ketara dalam kalangan pencipta kandungan berskala kecil. Dalam kalangan mereka yang mempunyai kurang daripada 1,000 pengikut, satu daripada empat tidak mengetahui bahawa manfaat bukan tunai tertakluk kepada cukai. Sebaliknya, dalam kalangan pencipta kandungan yang mempunyai lebih daripada 100,000 pengikut, 91 peratus menyatakan mereka menyedari perkara tersebut sepenuhnya.
“Ramai pencipta kandungan menumpukan sepenuh perhatian kepada usaha membina audiens dan menjana pendapatan, sehingga tanggungjawab percukaian sering terlepas pandang,” kata Krishnan Dorairaju, Rakan Kongsi di Vaersa Tax Services Sdn Bhd.
“Daripada pengalaman kami, apabila potongan perbelanjaan perniagaan yang sah serta pelepasan cukai individu diambil kira, jumlah cukai sebenar yang perlu dibayar biasanya jauh lebih rendah daripada yang dibimbangi ramai. Tidak semestinya 25 peratus dipotong terus daripada keseluruhan pendapatan. Masalah yang lebih besar adalah kegagalan untuk melakukan pemfailan cukai, dan perkara ini sering menyebabkan individu dikenakan penalti yang sebenarnya boleh dielakkan.”
Kekeliruan menjadi halangan utama kepada pemfailan cukai
Daripada segi amalan pemfailan, hanya 34 peratus pencipta kandungan pernah memfailkan cukai pendapatan sebagai pencipta kandungan dan berhasrat untuk terus berbuat demikian. Dalam kalangan mereka yang belum memfailkan cukai, 26 peratus percaya pendapatan mereka berada di bawah tahap dikenakan cukai, 17 peratus bercadang untuk memfailkan buat kali pertama pada tahun ini, manakala 14 peratus tidak menyedari bahawa pencipta kandungan turut diwajibkan membuat pemfailan cukai.
Dalam kalangan mereka yang pernah memfailkan cukai, 46 peratus menyifatkan proses tersebut sebagai mengelirukan, khususnya dalam menentukan nilai pendapatan bukan tunai serta mengenal pasti potongan yang dibenarkan.
“Walaupun ramai pencipta kandungan sedar bahawa pendapatan daripada kerjasama dengan jenama merupakan pendapatan bercukai, masih terdapat ketidakpastian mengenai cara pemberian produk dan urus niaga secara barter perlu dinilai serta dilaporkan. Bagi pencipta kandungan yang menguruskan pelbagai kerjasama sepanjang tahun, ketiadaan panduan yang jelas dan khusus boleh menjadikan proses pemfailan cukai terasa membebankan. Bimbingan yang lebih praktikal serta sumber rujukan yang mudah diakses akan membantu pencipta kandungan mengendalikan proses ini dengan lebih yakin dan jelas,” kata Eien Razak, seorang pencipta kandungan yang mempunyai lebih 340,000 pengikut di TikTok.
“Walaupun pelbagai usaha telah dilakukan oleh media untuk menekankan bahawa pemberian hadiah boleh dikenakan cukai, saya melihat masih ramai pencipta kandungan menerima kerjasama dalam bentuk manfaat bukan tunai tanpa benar-benar mempertimbangkan tanggungjawab percukaian mereka. Secara peribadi, saya agak peka mengenai hal percukaian, tetapi saya berpendapat masih terdapat jurang pemahaman yang besar dalam komuniti pencipta kandungan. Apa yang diperlukan ialah lebih banyak sokongan praktikal, seperti bengkel yang membimbing pencipta kandungan dalam setiap proses pemfailan cukai atau akses yang lebih mudah kepada khidmat perunding cukai,” kata Kee, pencipta kandungan dengan lebih enam juta pengikut di TikTok.
Sokongan praktikal diperlukan untuk memperkasa ekonomi penciptaan kandungan
Jurang dalam pemfailan cukai ini mencerminkan isu yang lebih luas berkaitan kesedaran dan kesediaan dalam pengurusan perniagaan. Kajian mendapati bahawa 29 peratus pencipta kandungan tidak mempunyai sebarang sistem perniagaan formal, manakala 68 peratus belum mendaftar sebarang entiti perniagaan. Kebanyakan mereka masih merekodkan pendapatan secara tidak formal menggunakan catatan manual, penyata bank atau bergantung kepada ingatan.
Situasi ini paling ketara dalam kalangan pencipta kandungan nano dan mikro, yang mana aktiviti komersial semakin berkembang, namun sokongan profesional masih terhad.
“Dalam era kandungan yang dijana kecerdasan buatan (AI) dan penyebaran maklumat palsu, pencipta kandungan merupakan rakan kolaborasi penting dalam mengekalkan nilai asli dan integriti manusia. Dengan peningkatan trend ‘shoppertainment’ dan e-dagang, sektor ini juga menjadi pemacu ekonomi yang penting bagi ramai rakyat Malaysia. Kami berharap kajian ini dapat menekankan keperluan terhadap sokongan praktikal dan bimbingan yang diperlukan oleh industri untuk terus berkembang, serta menggalakkan pihak berkepentingan untuk bersama-sama menyumbang ke arah usaha tersebut,” tambah Lau.
Sebagai sebahagian daripada usaha menyediakan sokongan praktikal, VoxEureka menerbitkan garis panduan cukai untuk pencipta kandungan. Disediakan melalui konsultasi bersama Krishnan Dorairaju, Rakan Kongsi di Vaersa Tax Services Sdn Bhd, panduan ini menerangkan cara menentukan nilai pasaran yang saksama bagi bayaran bukan tunai, jenis perbelanjaan yang boleh dituntut sebagai potongan cukai, serta sistem mudah penyimpanan rekod bulanan. Panduan tersebut boleh dimuat turun di https://www.voxeureka.com/mycreatorpulse.
