Terengganu kini digambarkan seperti sebuah rumah yang semakin banyak dibaiki, apabila hutang kerajaan negeri susut ketara manakala hasil negeri pula menunjukkan peningkatan.
Berdasarkan laporan Terengganu Darul Iman (TRDI), hutang kerajaan negeri dilaporkan menyusut daripada sekitar RM907 juta pada 2017 kepada RM114.68 juta setakat 31 Mac 2026, manakala hasil yang dijana negeri meningkat daripada sekitar RM246 juta pada 2017 kepada RM454.69 juta pada 2025.
Persoalannya, apa sebenarnya yang berubah di Terengganu sehingga angka kewangan negeri ini menjadi perhatian?
1. Hutang Negeri Susut Hampir RM800 Juta
Menurut TRDI, baki pinjaman kerajaan negeri setakat 31 Mac 2026 ialah RM114.68 juta, berbanding sekitar RM907 juta pada 2017.
Penurunan itu hampir RM800 juta atau kira-kira 87 peratus. Baki pinjaman tersebut melibatkan Projek Rancangan Bekalan Air sebanyak RM102.80 juta dan Projek Perumahan Awam Kos Rendah berjumlah RM11.88 juta.
2. Hasil Negeri Cecah RM454.69 Juta
Hasil janaan kerajaan negeri pula meningkat kepada RM454.69 juta pada 2025 berbanding RM266.77 juta pada 2024.
Angka tersebut dilaporkan sebagai pencapaian tertinggi dalam sejarah Terengganu, dengan hasil tanah dan galian sahaja menyumbang RM264 juta.
Pada 2017, hasil negeri berada sekitar RM246 juta, menunjukkan peningkatan ketara dalam tempoh lapan tahun.
3. Wad Kelas Ketiga Percuma Beri Manfaat Kepada Rakyat
Perubahan kewangan negeri turut dikaitkan dengan manfaat yang diterima rakyat.
Antaranya, program Wad Kelas Ketiga Percuma yang menyaksikan caj rawatan bagi rakyat Terengganu yang dimasukkan ke wad kelas ketiga hospital kerajaan ditanggung kerajaan negeri.
Menurut laporan TRDI yang dipetik dalam rencana berkenaan, lebih RM12 juta telah diperuntukkan sejak 2020 dan lebih 224,000 pesakit menerima manfaat tersebut.
Program itu turut diumumkan untuk diteruskan sehingga 2028.
4. Syarikat Milik Kerajaan Negeri Kembali Menunjukkan Prestasi
Menurut TRDI, pendapatan Kumpulan Terengganu Inc meningkat daripada RM964 juta pada 2018 kepada RM2 bilion pada 2025.
TDM Berhad pula yang mencatat kerugian RM36 juta pada 2018 dilaporkan kembali mencatat keuntungan RM19 juta pada 2025.
Dalam tempoh sama, pendapatan EPIC meningkat daripada RM296.9 juta kepada RM409.4 juta.
5. Tasik Kenyir Bukan Sekadar Destinasi Pelancongan
Antara projek yang diberi perhatian ialah pembangunan solar terapung di Tasik Kenyir.
Bagi fasa awal, kerajaan negeri mengunjurkan hasil langsung sekitar RM40 juta setahun, manakala Terengganu Inc dijangka menerima dividen RM670 juta sepanjang tempoh operasi 25 tahun.
Sekiranya keseluruhan projek dilaksanakan, caj kepada Lembaga Air Terengganu (LAUT) pula dianggarkan boleh melebihi RM100 juta setahun.
Namun, angka berkenaan masih merupakan unjuran dan pulangan sebenar bergantung kepada pelaksanaan serta operasi projek.
6. Pelaburan Pembuatan Cecah RM6.54 Bilion
Di Kemaman, pelaburan sektor pembuatan yang diluluskan di Terengganu mencecah RM6.54 bilion pada 2025, berbanding RM73.1 juta pada 2017, menurut laporan TRDI.
Jika projek yang diluluskan itu direalisasikan, manfaatnya berpotensi melibatkan pekerja, pembekal, pengusaha pengangkutan serta perniagaan tempatan.
Jadi, Apa Yang Menarik Perhatian?
Secara ringkasnya, angka yang diketengahkan dalam laporan TRDI menunjukkan dua perkara utama iaitu hutang kerajaan negeri semakin susut, manakala hasil janaan negeri semakin meningkat.
Pada masa sama, beberapa projek besar seperti solar terapung Tasik Kenyir dilihat mempunyai potensi untuk membuka sumber pendapatan baharu kepada Terengganu.
Namun, sebahagian pulangan projek tersebut masih berbentuk unjuran dan hanya dapat dinilai selepas projek beroperasi serta menjana hasil sebenar.
Seperti analogi yang digunakan TRDI, Terengganu kini ibarat sebuah rumah yang sudah banyak dibaiki. Persoalan seterusnya bukan sekadar siapa yang mahu memegang kunci, tetapi bagaimana perkembangan kewangan, projek dan manfaat kepada rakyat itu dapat diteruskan.
