Utama
Pilihan Editor
Kisah peribadi rakyat Malaysia, dalam suara mereka sendiri.
Anak Lambat Bercakap Tapi Faham Arahan? Ini Beza 'Speech Delay' dan Autism
Gambar AI
Anak Lambat Bercakap Tapi Faham Arahan? Ini Beza 'Speech Delay' dan Autism
Setiap ibu bapa pasti mengharapkan anak membesar dengan perkembangan yang baik termasuk dari segi kemampuan bercakap dan berkomunikasi. Namun, apabila melihat anak masih belum banyak bercakap walaupun sudah mencapai usia tertentu, ramai ibu bapa mula berasa risau dan tertanya-tanya sama ada keadaan tersebut normal atau memerlukan perhatian.
Situasi ini sering dikaitkan dengan speech delay atau kelewatan pertuturan iaitu keadaan apabila perkembangan bahasa dan percakapan anak berlaku lebih perlahan berbanding kanak-kanak lain dalam usia yang sama.
Bagaimanapun, ibu bapa perlu memahami bahawa speech delay tidak semestinya bermaksud anak mengalami autism. Ada kanak-kanak yang lambat bercakap tetapi masih mempunyai perkembangan sosial yang baik, boleh memahami arahan, memberi respon serta menunjukkan keinginan untuk berkomunikasi dengan orang sekeliling.
Perbezaan utama terletak pada cara anak berinteraksi, memahami komunikasi dan menunjukkan hubungan sosial dengan orang lain.
Apa itu Speech delay?
Speech delay ialah kelewatan dalam perkembangan pertuturan apabila kemahiran bercakap anak tidak berkembang mengikut jangkaan umur mereka.
Kanak-kanak yang mengalami speech delay mungkin mengambil masa lebih lama untuk menyebut perkataan pertama berbanding kanak-kanak seusia mereka. Mereka juga mungkin sukar menyebut bunyi tertentu, mempunyai jumlah perkataan yang lebih sedikit atau belum mampu membina ayat mudah mengikut tahap perkembangan umur.
Sebagai contoh, seorang anak mungkin masih menggunakan bunyi tertentu, menunjuk jari atau menggunakan gerakan badan untuk menyampaikan kehendaknya walaupun sudah berada pada usia yang biasanya kanak-kanak lain mula bercakap dengan lebih jelas.
Namun begitu, setiap kanak-kanak mempunyai kadar perkembangan yang berbeza. Ada yang memerlukan lebih banyak rangsangan bahasa, lebih banyak interaksi bersama ibu bapa atau bantuan daripada ahli terapi pertuturan untuk membantu mereka mengembangkan kemahiran komunikasi.
Anak speech delay tetapi faham arahan, apa maksudnya?
Salah satu perkara yang sering membuatkan ibu bapa keliru ialah apabila anak masih belum banyak bercakap tetapi sebenarnya memahami apa yang dikatakan.
Sebagai contoh, apabila ibu bapa meminta anak mengambil barang tertentu, menyimpan mainan atau datang kepada mereka, anak masih mampu mengikuti arahan tersebut walaupun tidak memberi jawapan secara lisan.
Keadaan ini menunjukkan bahawa kemahiran memahami bahasa anak mungkin berkembang dengan lebih baik berbanding kemahiran bercakap mereka.
Dalam perkembangan bahasa, terdapat perbezaan antara bahasa reseptif iaitu kemampuan memahami percakapan dan bahasa ekspresif iaitu kemampuan menghasilkan perkataan untuk berkomunikasi.
Kanak-kanak yang mengalami speech delay mungkin menghadapi cabaran pada bahagian bahasa ekspresif, tetapi masih boleh mempunyai kefahaman yang baik terhadap persekitaran mereka.
Tanda speech delay tetapi bukan autism
Ramai ibu bapa cepat mengaitkan masalah lambat bercakap dengan autism kerana kelewatan bahasa memang antara perkara yang sering dibincangkan berkaitan perkembangan kanak-kanak.
Namun, terdapat beberapa tanda yang biasanya menunjukkan anak mengalami speech delay tanpa ciri utama autism.
1. Anak masih memberi respon apabila dipanggil
Kanak-kanak yang mengalami speech delay kebiasaannya masih memberi reaksi apabila nama mereka dipanggil oleh ibu bapa atau orang di sekeliling. Mereka mungkin menoleh, melihat wajah ibu bapa, tersenyum, datang menghampiri atau menunjukkan reaksi tertentu apabila mendengar suara seseorang memanggil mereka.
Walaupun mereka belum mampu menjawab dengan perkataan yang jelas, tindak balas tersebut menunjukkan mereka sedar akan kewujudan orang lain dan memahami bahawa komunikasi sedang berlaku.
Respon terhadap panggilan nama juga menunjukkan anak mempunyai hubungan dengan persekitaran sekeliling serta mampu memberi perhatian kepada rangsangan sosial. Ini berbeza dengan sesetengah keadaan perkembangan tertentu yang mungkin melibatkan kesukaran memberi perhatian atau bertindak balas terhadap interaksi sosial.
2. Mempunyai kontak mata yang baik
Kontak mata merupakan salah satu aspek penting dalam komunikasi kerana ia membantu seseorang memahami emosi, perhatian dan hubungan antara satu sama lain.
Walaupun anak belum mampu bercakap dengan banyak perkataan, mereka masih melihat wajah ibu bapa ketika bermain, meminta sesuatu atau apabila diajak berinteraksi. Mereka mungkin memandang mata ibu bapa untuk mendapatkan perhatian, meminta bantuan atau berkongsi sesuatu yang menarik perhatian mereka.
Pandangan mata, ekspresi muka dan gerakan badan juga merupakan bentuk komunikasi awal sebelum anak menguasai pertuturan sepenuhnya. Melalui cara ini, anak sebenarnya sedang belajar memahami reaksi orang lain dan membina kemahiran sosial secara perlahan-lahan.
3. Suka berkongsi aktiviti dengan ibu bapa
Anak yang mengalami speech delay tetapi bukan autism biasanya masih menunjukkan minat untuk melibatkan ibu bapa dalam aktiviti harian mereka.
Sebagai contoh, anak mungkin membawa mainan kegemaran kepada ibu bapa, menunjukkan sesuatu yang menarik perhatian mereka, meminta ibu bapa melihat apa yang mereka lakukan atau mengajak orang lain bermain bersama. Tingkah laku seperti ini menunjukkan anak mempunyai keinginan untuk berkongsi pengalaman dan berhubung dengan orang lain.
Keinginan untuk melibatkan orang sekeliling dalam dunia mereka merupakan salah satu tanda perkembangan sosial yang positif. Walaupun kemahiran bercakap masih belum berkembang sepenuhnya, anak masih mempunyai cara tersendiri untuk membina hubungan dan berkomunikasi.
4. Menggunakan bahasa badan untuk berkomunikasi
Sebelum mampu bercakap dengan lancar, kanak-kanak biasanya menggunakan pelbagai cara lain untuk menyampaikan kehendak dan keperluan mereka.
Mereka mungkin menunjuk makanan yang diinginkan, menarik tangan ibu bapa ke arah sesuatu barang, menghulurkan tangan untuk meminta bantuan, menggeleng kepala apabila tidak mahu atau menggunakan mimik muka tertentu untuk menunjukkan perasaan.
Penggunaan bahasa badan menunjukkan anak memahami konsep komunikasi walaupun jumlah perkataan yang digunakan masih terhad. Malah gerakan seperti menunjuk dan memberi isyarat merupakan sebahagian daripada proses perkembangan bahasa yang membantu anak beralih kepada komunikasi melalui pertuturan.
5. Suka meniru perbuatan orang lain
Kanak-kanak belajar banyak perkara melalui pemerhatian dan peniruan terhadap orang di sekeliling mereka terutama ibu bapa yang menjadi individu paling dekat dalam kehidupan mereka.
Anak yang suka meniru perbuatan seperti melambai tangan, tepuk tangan, bermain masak-masak, menyisir rambut anak patung atau mengikut rutin harian ibu bapa menunjukkan mereka mempunyai minat untuk belajar dan berinteraksi.
Kemahiran meniru ini juga memainkan peranan penting dalam perkembangan komunikasi kerana anak belajar mengenal bunyi, perkataan dan cara bertindak melalui pemerhatian. Sebagai contoh, apabila ibu bapa menyebut sesuatu perkataan sambil melakukan tindakan tertentu, anak akan lebih mudah mengaitkan perkataan tersebut dengan maksudnya.
Apa perbezaan speech delay dan autism?
Walaupun kedua-duanya boleh melibatkan kelewatan dalam komunikasi, speech delay dan autism merupakan dua perkara yang berbeza.
Speech delay biasanya lebih tertumpu kepada aspek pertuturan dan perkembangan bahasa. Anak mungkin sukar menyebut perkataan atau membina ayat tetapi masih mempunyai keinginan untuk berhubung dengan orang lain.
Autism pula melibatkan perbezaan dalam perkembangan komunikasi sosial, interaksi serta corak tingkah laku.
Kanak-kanak dengan autism mungkin menunjukkan tanda seperti kurang respon terhadap nama, kurang berkongsi minat dengan orang lain, sukar memahami interaksi sosial atau mempunyai tingkah laku berulang yang ketara.
Namun, setiap kanak-kanak adalah berbeza dan hanya penilaian daripada pakar dapat menentukan keadaan sebenar seseorang anak.
Punca speech delay yang perlu diketahui
Speech delay boleh berlaku disebabkan oleh pelbagai faktor dan bukan hanya berpunca daripada satu sebab tertentu.
Antara perkara yang boleh menyumbang kepada kelewatan pertuturan termasuk kurangnya pendedahan kepada komunikasi dua hala, kurang rangsangan bahasa dalam kehidupan harian serta peluang interaksi yang terhad bersama orang sekeliling.
Selain itu, masalah pendengaran juga boleh mempengaruhi perkembangan pertuturan kerana anak mungkin mengalami kesukaran memproses bunyi yang didengar. Perbezaan perkembangan bahasa serta faktor perkembangan tertentu yang memerlukan penilaian daripada pakar turut boleh menjadi antara penyebab speech delay berlaku.
Oleh sebab itu, ibu bapa digalakkan untuk melihat perkembangan anak secara menyeluruh dan bukan hanya menilai berdasarkan kemampuan bercakap semata-mata.
Aspek seperti cara anak berinteraksi, memahami arahan, memberi respon dan menggunakan bahasa badan juga penting untuk diperhatikan bagi mengenal pasti keperluan anak dengan lebih tepat.
Cara membantu anak speech delay di rumah
Ibu bapa boleh membantu merangsang perkembangan bahasa anak melalui aktiviti mudah yang dilakukan setiap hari.
1. Banyakkan berkomunikasi dengan anak
Walaupun anak belum memberi respon dengan perkataan, teruskan bercakap dengan mereka. Gunakan ayat yang mudah difahami supaya anak terdedah kepada lebih banyak perkataan.
2. Luangkan masa bermain bersama
Aktiviti bermain merupakan cara terbaik untuk menggalakkan komunikasi. Semasa bermain, ibu bapa boleh bertanya soalan mudah, menyebut nama objek dan memberi peluang kepada anak untuk memberi respon.
3. Hadkan penggunaan skrin
Penggunaan telefon dan tablet secara berlebihan boleh mengurangkan peluang anak melakukan komunikasi dua hala. Interaksi secara bersemuka bersama ibu bapa lebih membantu perkembangan bahasa kerana anak dapat melihat ekspresi wajah, mendengar suara dan belajar memberi respon.
Bila perlu bawa anak jumpa pakar?
Walaupun setiap kanak-kanak mempunyai kadar perkembangan yang berbeza, ibu bapa disarankan mendapatkan pemeriksaan daripada doktor atau ahli terapi pertuturan sekiranya terdapat tanda-tanda yang menimbulkan kebimbangan.
Antara perkara yang perlu diberi perhatian ialah apabila anak tidak menunjukkan perkembangan perkataan mengikut usia, sukar memahami arahan mudah, tidak menunjukkan usaha untuk berkomunikasi dengan orang lain atau tidak memberi respon apabila dipanggil.
Baca juga:
Selain itu, ibu bapa juga perlu mendapatkan pandangan pakar sekiranya anak kehilangan kemahiran bahasa yang pernah dikuasai sebelum ini kerana keadaan tersebut memerlukan penilaian lebih lanjut.
Pengesanan awal amat penting kerana intervensi seperti terapi pertuturan dan sokongan perkembangan yang sesuai dapat membantu anak membina kemahiran komunikasi dengan lebih baik. Langkah ini juga boleh meningkatkan keyakinan mereka untuk berinteraksi serta membantu perkembangan bahasa secara lebih berkesan.
Kesimpulannya, speech delay bukanlah bermaksud anak mengalami autism secara automatik. Ramai kanak-kanak mengalami kelewatan bercakap tetapi masih mempunyai perkembangan sosial yang baik, memahami arahan dan mampu membina hubungan dengan orang sekeliling.
Perkara paling penting ialah ibu bapa mengenali tanda-tanda perkembangan anak dan mendapatkan bantuan sekiranya terdapat kebimbangan.
Dengan sokongan, rangsangan bahasa yang konsisten dan bantuan yang sesuai, ramai kanak-kanak dengan speech delay mampu meningkatkan kemahiran komunikasi mereka secara berperingkat.
Intipati
- Speech delay merujuk kelewatan pertuturan, tetapi tidak semestinya bermaksud anak mengalami autism.
- Anak yang faham arahan mungkin mempunyai bahasa reseptif lebih baik berbanding bahasa ekspresif.
- Pakar disaran dirujuk jika anak sukar memahami arahan atau tidak memberi respon.
Bahagian ini dijana AI dan mungkin mengandungi kesilapan. Lapor kesilapan
