Malaysia mempunyai pelbagai pilihan pengangkutan awam yang memudahkan pergerakan orang ramai, termasuklah Laluan Rel Pantai Timur (ECRL) yang bakal menghubungkan kawasan Pantai Timur dengan Pantai Barat Semenanjung Malaysia.
Menerusi fasa pertama, laluan kereta api itu menghubungkan Kota Bharu, Kelantan dengan Gombak, Selangor, sekali gus menawarkan pilihan perjalanan baharu kepada penduduk di kawasan terlibat.
Indonesia juga mempunyai sistem pengangkutan rel moden yang dikenali sebagai Kereta Cepat Jakarta-Bandung atau Whoosh, namun kedua-dua perkhidmatan ini sebenarnya mempunyai perbezaan ketara.
Whoosh mula beroperasi pada Oktober 2023 sebagai perkhidmatan kereta api berkelajuan tinggi pertama di Asia Tenggara, dengan laluan yang menghubungkan Jakarta dan Bandung.
Walaupun kedua-duanya merupakan projek infrastruktur berskala besar dengan penglibatan syarikat China, ECRL dan Whoosh dibangunkan berdasarkan keperluan pengangkutan yang berbeza.
ECRL bukan sahaja membawa penumpang, malah turut menyediakan perkhidmatan pengangkutan kargo, manakala Whoosh memberikan tumpuan kepada perjalanan pantas antara dua bandar utama di Indonesia.
Jadi, apakah perbezaan utama antara kedua-dua projek kereta api ini?
Ini Lima Perbezaan ECRL Malaysia Dan Whoosh Indonesia
Jarak Laluan
Perbezaan pertama yang paling ketara ialah jarak keseluruhan laluan yang dibangunkan bagi kedua-dua projek berkenaan.
ECRL mempunyai jajaran sepanjang 665 kilometer (km), menghubungkan Kota Bharu, Kelantan dengan Pelabuhan Klang, Selangor melalui Terengganu dan Pahang.
Jarak tersebut hampir lima kali lebih panjang berbanding Whoosh yang mempunyai laluan sepanjang 142.3 km untuk menghubungkan Jakarta dengan Bandung di Indonesia.
Selain menghubungkan beberapa negeri, ECRL turut menyediakan akses kepada kawasan perindustrian dan pelabuhan bagi menyokong pergerakan barangan.
Sebaliknya, Whoosh memberi tumpuan kepada hubungan antara bandar dengan menawarkan perjalanan lebih pantas menggunakan kereta api berkelajuan tinggi.
Kos Pembinaan
Dari segi kos pembinaan, ECRL melibatkan perbelanjaan sekitar RM50.27 bilion, bersamaan kira-kira AS$11.5 bilion berdasarkan anggaran kadar pertukaran mata wang.
Sementara itu, kos keseluruhan pembinaan Whoosh meningkat kepada sekitar AS$7.27 bilion, termasuk pertambahan kos sepanjang pelaksanaan projek.
Walaupun jumlah perbelanjaan ECRL lebih tinggi, perbandingan berdasarkan kos bagi setiap kilometer menunjukkan gambaran berbeza.
Berdasarkan angka tersebut, kos pembinaan ECRL dianggarkan sekitar AS$17.3 juta bagi setiap kilometer, berbanding kira-kira AS$51 juta bagi Whoosh.
Ini bermakna kos pembinaan Whoosh bagi setiap kilometer adalah hampir tiga kali ganda lebih tinggi berbanding ECRL.
Bagaimanapun, perbandingan ini perlu mengambil kira perbezaan spesifikasi, teknologi, keadaan geografi dan skop pembinaan kedua-dua projek.
Sumber Pendapatan
Selain kos pembinaan, kedua-dua projek ini turut mempunyai model perniagaan berbeza bagi menjana pendapatan selepas mula beroperasi.
ECRL dibangunkan sebagai sistem pengangkutan yang membawa penumpang dan barangan, sekali gus membolehkan hasil diperoleh daripada dua sektor berkenaan.
Berdasarkan unjuran perniagaan jangka panjangnya, kira-kira 70 peratus pendapatan ECRL dijangka datang daripada perkhidmatan kargo, manakala baki 30 peratus melalui perkhidmatan penumpang.
Model tersebut membolehkan ECRL memainkan peranan dalam sektor logistik, khususnya bagi menghubungkan kawasan perindustrian dan pelabuhan di Pantai Timur serta Pantai Barat.
Berbeza dengan ECRL, Whoosh merupakan perkhidmatan kereta api berkelajuan tinggi yang dibangunkan khusus untuk membawa penumpang antara Jakarta dengan Bandung.
Oleh itu, pendapatan operasi Whoosh bergantung terutamanya kepada penjualan tiket penumpang dan perkhidmatan berkaitan perjalanan.
Harga Tiket
Dari segi harga tiket, kedua-dua perkhidmatan menggunakan struktur tambang berbeza mengikut jarak perjalanan dan jenis perkhidmatan yang ditawarkan.
Bagi ECRL, tambang permulaan kelas ekonomi untuk perjalanan Gombak ke Kota Bharu sejauh 523 km ditetapkan pada RM125 bagi perkhidmatan transit.
Jika dikira berdasarkan tambang permulaan tersebut, kos perjalanan adalah sekitar 24 sen bagi setiap kilometer.
Whoosh pula menawarkan beberapa kelas tempat duduk, termasuk Premium Economy, Business dan First Class, dengan tambang yang boleh berubah mengikut perjalanan dan waktu tempahan.
Justeru, perbandingan tepat perlu mengambil kira kelas tempat duduk, jarak perjalanan serta kadar pertukaran mata wang sebelum menentukan perkhidmatan mana menawarkan tambang lebih murah bagi setiap kilometer.
Jumlah Stesen
Dari segi jumlah stesen, ECRL mempunyai rangkaian lebih luas dengan 20 stesen yang dibangunkan sepanjang laluannya.
Daripada jumlah tersebut, 10 stesen menyediakan perkhidmatan penumpang sahaja, manakala 10 lagi turut mengendalikan pengangkutan kargo.
Sementara itu, Whoosh mempunyai empat stesen utama iaitu Halim, Karawang, Padalarang dan Tegalluar Summarecon.
Perbezaan jumlah stesen ini berkait rapat dengan fungsi kedua-dua projek, apabila ECRL perlu menghubungkan lebih banyak kawasan bandar, perindustrian dan logistik.
Secara keseluruhannya, ECRL dan Whoosh dibangunkan berdasarkan keperluan pengangkutan yang berbeza meskipun kedua-duanya mempunyai penglibatan syarikat China dalam pembinaan.
ECRL memberi tumpuan kepada hubungan antara wilayah serta pengangkutan penumpang dan kargo, manakala Whoosh mengutamakan perjalanan pantas antara dua bandar utama di Indonesia.
Oleh itu, kedua-dua projek tidak wajar dinilai berdasarkan kelajuan atau kos pembinaan semata-mata kerana manfaat jangka panjangnya turut bergantung kepada keperluan ekonomi dan pengangkutan negara masing-masing.
