Utama
Pilihan Editor
Kisah peribadi rakyat Malaysia, dalam suara mereka sendiri.
Ibadah Jalan, Kesihatan Pun Jalan: Panduan Ambil Ubat Semasa Puasa
Gambar AI
Ibadah Jalan, Kesihatan Pun Jalan: Panduan Ambil Ubat Semasa Puasa
Bulan Ramadhan merupakan bulan yang dinanti-nantikan oleh umat Islam. Ianya bukan sahaja untuk meningkatkan ibadah tetapi juga sebagai peluang untuk menanam disiplin diri dan menjaga kesihatan secara menyeluruh.
Namun, bagi mereka yang sedang mengambil ubat harian atau mempunyai penyakit kronik, menunaikan puasa bukanlah perkara semudah menahan lapar dan dahaga.
Tanpa perancangan yang betul, pengambilan ubat yang tidak diurus dengan cermat boleh mengganggu keberkesanan rawatan dan menimbulkan komplikasi kesihatan.
Malah, ia juga berpotensi menjejaskan pengalaman beribadah sepanjang bulan Ramadhan. Oleh itu, dengan pemahaman yang tepat tentang jenis ubat, waktu pengambilan serta panduan pelarasan dos semasa Ramadhan, ibadah puasa dan pengurusan kesihatan boleh berjalan seiring.
Menurut panduan yang dikeluarkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM), kebanyakan ubat masih boleh diambil sepanjang bulan puasa dengan pelarasan waktu dos yang sesuai.
Pendekatan ini bukan sahaja membantu pesakit mengekalkan kawalan penyakit malah mengurangkan risiko komplikasi yang boleh berlaku akibat pengambilan ubat secara tidak konsisten.
1. Pelarasan waktu mengikut dos
Perubahan waktu makan sepanjang Ramadhan menjadikan pelarasan dos ubat sebagai perkara paling asas yang perlu difahami.
Bagi ubat sekali sehari, pesakit boleh memilih untuk mengambilnya sama ada ketika berbuka puasa atau semasa sahur bergantung kepada keselesaan individu dan kesan sampingan ubat tersebut.
Ada ubat yang lebih sesuai diambil pada waktu malam kerana ia boleh menyebabkan rasa mengantuk. Manakala sesetengah ubat pula lebih baik diambil awal pagi bagi memastikan kesannya bertahan sepanjang hari.
Untuk ubat dua kali sehari pula, dos pagi dan malam lazimnya boleh ditukar kepada waktu berbuka puasa dan waktu sahur.
Susunan ini membolehkan jarak masa yang seimbang antara dua pengambilan serta dapat membantu untuk mengekalkan paras ubat dalam badan secara konsisten.
Sementara itu, bagi ubat yang perlu diambil tiga kali sehari, jadual pengambilan boleh diubah kepada dos pertama semasa sahur dan dos kedua ketika berbuka puasa, cukup sekadar dengan kurma dan air.
Dos ketiga pula boleh diambil sebelum tidur malam sekitar jam 10 hingga 11 malam. Walaupun memerlukan sedikit disiplin, kaedah ini membantu pesakit meneruskan rawatan tanpa perlu mengorbankan ibadah puasa.
2. Ubat sebelum makan
Tidak semua ubat boleh diambil sewenang-wenangnya. Sesetengah jenis perlu diambil ketika perut kosong bagi memastikan penyerapan yang optimum atau bagi mengelakkan iritasi pada lapisan perut.
Dalam situasi ini, ubat disarankan diambil sekitar 20 hingga 30 minit sebelum sahur atau berbuka puasa.
Ramai yang terlepas pandang perkara ini kerana terlalu fokus kepada waktu makan sedangkan masa pengambilan ubat memainkan peranan besar terhadap keberkesanan rawatan.
Membaca label ubat dengan teliti atau mendapatkan penjelasan daripada ahli farmasi boleh membantu mengelakkan kesilapan yang mungkin menjejaskan kesihatan.
3. Ubat kronik, insulin dan diuretik
Bagi pesakit yang menghidap penyakit kronik seperti diabetes dan darah tinggi serta mereka yang menggunakan insulin atau ubat diuretik (ubat buang air), pelarasan dos tidak boleh dilakukan secara sendiri.
Perubahan corak makan dan minum semasa Ramadhan boleh meningkatkan risiko hipoglisemia jika dos ubat tidak disesuaikan dengan betul.
Selain itu, ia juga boleh menyebabkan dehidrasi sekiranya pengambilan ubat dan cecair badan tidak diurus dengan betul.
Oleh itu, perbincangan awal bersama doktor atau ahli farmasi amat penting sebelum Ramadhan bermula.
Dengan pelan rawatan yang disesuaikan, pesakit dapat berpuasa dengan lebih selamat di samping mengelakkan situasi kecemasan yang sebenarnya boleh dicegah.
4. Senarai ubat yang membatalkan puasa dan yang tidak membatalkan puasa
Antara kekeliruan paling biasa ialah sama ada sesuatu ubat membatalkan puasa atau tidak. Secara umum, ubat yang masuk ke dalam rongga badan melalui mulut dan memberi nutrisi akan membatalkan puasa.
Manakala ubat yang digunakan secara luaran atau bukan melalui saluran pemakanan biasanya tidak membatalkan puasa.
Ubat yang biasanya MEMBATALKAN puasa:
Pengambilan ubat jenis ini perlu dilakukan ketika berbuka atau sahur kerana ia masuk melalui mulut atau saluran pencernaan:
• Ubat makan (tablet, kapsul, sirap)
• Suplemen tenaga atau vitamin yang diminum
• Cecair oral seperti ubat batuk dan antibiotik sirap
• Nutrisi cecair (contohnya minuman sokongan pemakanan)
Ubat yang biasanya TIDAK membatalkan puasa:
Jenis ubat ini lazimnya digunakan secara luaran atau tidak melalui saluran makanan:
• Suntikan insulin atau ubat lain
• Inhaler asma
• Ubat titis mata, telinga dan hidung (sekadar rawatan)
• Krim, salap dan tampalan kulit
• Suppositori faraj
• Ubat kumur (jika tidak ditelan)
Walau bagaimanapun, kerana terdapat perbezaan pandangan fiqh dan keadaan kesihatan individu, pesakit digalakkan mendapatkan pengesahan daripada doktor atau ahli farmasi.
Di samping itu juga, mendapatkan kepastian daripada pihak berautoriti agama juga disarankan bagi memastikan keputusan lebih tepat.
5. Jangan hentikan ubat secara mengejut
Salah satu kesilapan paling biasa ialah menghentikan ubat tanpa nasihat perubatan kerana bimbang ia membatalkan puasa atau menyebabkan ketidakselesaan.
Tindakan ini boleh membawa kesan yang serius termasuk penyakit menjadi tidak terkawal atau simptom bertambah teruk.
Jika sesuatu ubat menyebabkan rasa mengantuk, dos tersebut boleh dialihkan ke waktu malam.
Dalam sesetengah keadaan, alternatif seperti krim sapuan atau tampalan kulit juga mungkin disyorkan untuk kegunaan siang hari.
Apa yang penting, setiap perubahan perlu dibincangkan terlebih dahulu dengan profesional kesihatan.
6. Kekal terhidrat dan fahami bentuk ubat
Tempoh antara berbuka dan sahur merupakan masa terbaik untuk menggantikan semula cecair badan.
Pastikan minum air secukupnya. Terutama sekali jika anda mengambil ubat yang boleh menyebabkan mulut kering, pening atau kehilangan air badan.
Selain itu, memahami bentuk ubat yang digunakan membantu pesakit merancang rawatan dengan lebih yakin dan tenang sepanjang Ramadhan.
7. Rujuk jika ragu
Sekiranya anda berasa keliru atau tidak pasti tentang jadual pengambilan ubat sepanjang Ramadhan, segeralah mendapatkan nasihat doktor atau ahli farmasi.
Menurut World Health Organization, pematuhan terhadap rawatan perubatan merupakan faktor utama dalam mengawal penyakit serta mencegah komplikasi jangka panjang.
Baca juga:
Sebagai kesimpulan, puasa bukan penghalang untuk kekal sihat malah boleh menjadi peluang untuk lebih prihatin terhadap tubuh sendiri.
Dengan memahami sedikit panduan di atas, anda boleh menjalani ibadah Ramadhan dengan lebih selesa dan bermakna.
Menjaga kesihatan juga adalah satu amanah. Dengan perancangan yang baik, ibadah puasa dapat dilaksanakan dengan penuh khusyuk sementara rawatan kesihatan juga terus berjalan lancar.
Dengan cara ini, Ramadhan bukan sahaja menjadi bulan spiritual tetapi juga bulan kesedaran diri dan kesejahteraan menyeluruh.
