Kalau bercakap tentang penjagaan kulit, sunscreen antara produk yang semakin ramai orang masukkan dalam rutin harian. Bukan sahaja mereka yang gemar menggunakan skincare malah lelaki dan wanita yang sebelum ini tidak pernah ambil kisah tentang penjagaan kulit pun semakin sedar tentang kepentingan melindungi kulit daripada cahaya matahari.
Namun, bila sampai di rak sunscreen, kita pula yang mula pening. Ada SPF 30, SPF 50, PA+++, PA++++ dan pelbagai lagi istilah yang tertera pada botol. Ramai akhirnya memilih berdasarkan nombor paling tinggi kerana menganggap semakin besar nombornya, semakin bagus perlindungan yang diberikan.
Sebenarnya, SPF dan PA mempunyai fungsi yang berbeza. Jadi, sebelum beli sunscreen selepas ini, jom faham apa maksud setiap label dan kenapa SPF 30 tidak semestinya bermaksud sunscreen itu lemah.
Apa maksud SPF pada sunscreen?
SPF atau Sun Protection Factor ialah ukuran tahap perlindungan sunscreen terhadap sinaran UVB.
Sinaran UVB merupakan antara penyebab utama kulit mengalami sunburn atau kemerahan selepas terlalu lama berada di bawah cahaya matahari. Sebab itu kita sering melihat nombor seperti SPF 30 dan SPF 50 pada produk sunscreen.
Secara mudah, semakin tinggi nilai SPF, semakin tinggi tahap perlindungan terhadap UVB. Tetapi jangan pula anggap SPF 50 bermaksud perlindungannya dua kali ganda berbanding SPF 25. Nombor SPF tidak dikira dengan cara tersebut.
Jadi, SPF 50 memang lebih tinggi daripada SPF 30 tetapi perbezaan tahap perlindungannya tidak sebesar yang mungkin dibayangkan berdasarkan nombor tersebut.
SPF 30 vs SPF 50, mana lebih bagus?
Kalau dibandingkan, SPF 50 menawarkan perlindungan UVB yang lebih tinggi berbanding SPF 30.
Sebagai gambaran umum, SPF 30 boleh menapis sekitar 97 peratus sinaran UVB manakala SPF 50 pula sekitar 98 peratus dalam keadaan ujian tertentu. Walaupun perbezaannya nampak kecil, perlindungan tambahan itu masih boleh memberi manfaat terutama kepada individu yang kerap terdedah kepada cahaya matahari.
Dalam cuaca Malaysia yang panas dan bagi mereka yang selalu berada di luar rumah, SPF 50 boleh menjadi pilihan praktikal untuk kegunaan harian.
Bagaimanapun, jangan sampai kita fikir SPF 50 membolehkan kita berada di bawah matahari sepanjang hari tanpa perlu risau. Sunscreen bukan pelindung mutlak dan cara penggunaannya turut menentukan keberkesanan perlindungan tersebut.
Apa pula maksud PA+++ Dan PA++++?
Kalau SPF berkaitan dengan UVB, label PA pula menunjukkan tahap perlindungan terhadap UVA.
Sinaran UVA mempunyai ciri berbeza kerana ia boleh menembusi kulit dengan lebih mendalam. Pendedahan berpanjangan kepada UVA dikaitkan dengan proses photoaging iaitu penuaan kulit akibat cahaya matahari termasuk kemunculan garis halus, kedutan dan perubahan pigmentasi.
Sebab itu, apabila memilih sunscreen, jangan hanya tengok SPF. Kita juga perlu perhatikan tahap perlindungan UVA yang ditawarkan.
Biasanya, perlindungan ini ditunjukkan melalui tanda +, iaitu:
PA+ → PA++ → PA+++ → PA++++
Semakin banyak tanda +, semakin tinggi tahap perlindungan UVA yang ditunjukkan.
PA++++ lebih bagus daripada PA+++?
Secara umum, PA++++ mempunyai tahap perlindungan UVA yang lebih tinggi berbanding PA+++.
Ini boleh menjadi pertimbangan penting bagi mereka yang banyak terdedah kepada matahari atau sangat mengambil berat tentang pigmentasi, dark spots dan tanda-tanda penuaan akibat cahaya matahari.
Sebab itu kita sering melihat kombinasi seperti SPF 50 PA++++ pada sunscreen untuk kegunaan harian. Ia memberikan perlindungan yang tinggi terhadap UVB dan pada masa sama menawarkan tahap perlindungan UVA yang tinggi.
Namun begitu, jangan lupa bahawa label tersebut bukan bermaksud kulit kita menjadi kebal terhadap cahaya matahari.
UVA dan UVB, apa bezanya?
Ramai tahu sinaran UV boleh memberi kesan kepada kulit, tetapi tidak semua orang tahu perbezaan antara UVA dan UVB.
UVB lebih banyak dikaitkan dengan sunburn dan kerosakan pada lapisan luar kulit. UVA pula boleh menembusi lebih jauh ke dalam kulit dan memainkan peranan dalam proses penuaan kulit akibat pendedahan kepada matahari.
Sebab itulah perlindungan terhadap kedua-duanya penting. Kalau hanya melihat nombor SPF, kita mungkin terlepas pandang aspek perlindungan UVA.
Mudah nak ingat iaitu SPF untuk UVB, PA untuk UVA.
Perlu ke pakai SPF 50 setiap hari?
Bagi mereka yang kerap keluar rumah, memandu, berjalan, bersukan atau bekerja di kawasan terbuka, SPF 50 boleh menjadi pilihan yang sesuai untuk kegunaan harian.
Walaupun hanya keluar sekejap, kita tetap boleh terdedah kepada cahaya matahari ketika berjalan ke kereta, keluar makan tengah hari atau melakukan urusan di luar.
Namun, tidak bermakna SPF 30 tidak bagus. SPF 30 masih memberikan perlindungan UVB yang tinggi dan boleh sesuai untuk sesetengah rutin harian.
Apa yang lebih penting ialah memilih tahap perlindungan yang sesuai dengan aktiviti harian dan menggunakan sunscreen secara konsisten.
Kalau duduk dalam rumah, masih perlu sunscreen?
Soalan ini memang selalu menjadi perdebatan.
Kalau seseorang benar-benar berada di dalam rumah sepanjang hari dan hampir tiada pendedahan kepada cahaya matahari, situasinya tentu berbeza berbanding individu yang duduk berhampiran tingkap atau kerap keluar masuk rumah.
Bagi mereka yang bekerja berhampiran tingkap, memandu pada waktu siang atau masih melakukan aktiviti luar, sunscreen boleh terus dijadikan sebahagian daripada rutin pagi.
Kalau sudah biasa menggunakan sunscreen setiap hari, rutin tersebut juga lebih mudah dikekalkan kerana kita tidak perlu tertanya-tanya sama ada hari itu perlu pakai atau tidak.
Berapa banyak sunscreen yang perlu dipakai?
Ini antara perkara yang ramai orang terlepas pandang.
Ada yang membeli sunscreen SPF 50 tetapi menggunakan jumlah yang terlalu sedikit kerana takut muka terasa berminyak, melekit atau bercapuk. Masalahnya, jumlah sunscreen yang terlalu sedikit boleh menyebabkan tahap perlindungan sebenar tidak seperti yang diharapkan.
Antara panduan popular ialah kaedah dua jari iaitu meletakkan sunscreen sepanjang dua jari sebagai anggaran jumlah untuk muka dan leher.
Jumlah sebenar boleh berbeza bergantung kepada produk dan kawasan yang dilindungi. Tetapi prinsipnya mudah iaitu jangan terlalu kedekut dengan sunscreen.
Kalau tidak suka tekstur tertentu, lebih baik cari sunscreen yang sesuai dengan jenis kulit supaya kita boleh menggunakannya dalam jumlah yang mencukupi.
Bila perlu reapply sunscreen?
Sunscreen yang disapu pada waktu pagi tidak semestinya kekal sempurna sehingga malam.
Peluh, air, aktiviti fizikal dan geseran boleh menyebabkan lapisan sunscreen berkurangan. Bagi mereka yang berada di luar rumah atau terdedah kepada matahari secara berterusan, panduan umum ialah mengulang sapuan sekitar setiap dua jam.
Kalau berenang atau berpeluh dengan banyak, sapuan semula mungkin diperlukan lebih awal bergantung kepada keadaan dan arahan produk.
Bagi mereka yang duduk di pejabat sepanjang hari dengan pendedahan matahari yang minimum, rutin reapplication pula mungkin tidak sama seperti mereka yang bekerja di luar.
Kesilapan biasa bila pakai sunscreen
Antara kesalahan paling biasa ialah menggunakan sunscreen terlalu sedikit. Ada yang sekadar sapu nipis kerana mahu mengelakkan rasa berminyak sedangkan jumlah penggunaan sangat penting.
Selain itu, ramai juga hanya sapu pada muka tetapi terlupa leher dan telinga yang turut terdedah kepada matahari.
Kesilapan lain ialah hanya menggunakan sunscreen ketika cuaca panas atau hendak bercuti. Perlindungan matahari lebih baik dijadikan rutin dan bukannya sesuatu yang dilakukan sekali-sekala.
Satu lagi kesilapan ialah terlalu fokus kepada SPF tanpa melihat perlindungan UVA. SPF tinggi tidak semestinya bermaksud perlindungan UVA juga tinggi kerana kedua-duanya merujuk kepada perkara yang berbeza.
Kesimpulannya, SPF 30 dan SPF 50 kedua-duanya menawarkan perlindungan UVB yang tinggi tetapi SPF 50 memberikan tahap perlindungan yang lebih tinggi.
Bagi mereka yang tinggal di negara panas seperti Malaysia dan banyak terdedah kepada matahari, SPF 50 boleh menjadi pilihan yang praktikal. Dalam masa sama, jangan lupa melihat perlindungan UVA seperti label PA.
Kalau mahu pilihan yang mudah untuk kegunaan harian, SPF 50 dengan perlindungan UVA yang tinggi seperti PA++++ boleh dipertimbangkan.
Tetapi ingat, sunscreen terbaik bukan semata-mata yang mempunyai nombor paling tinggi. Sunscreen yang kita selesa gunakan dalam jumlah mencukupi dan konsisten jauh lebih berguna daripada sunscreen mahal yang hanya disapu sedikit.
Jadi selepas ini, bila nampak SPF 30, SPF 50, PA+++ atau PA++++, dah tak perlu keliru lagi. Ingat sahaja formula mudah ini: SPF = UVB | PA = UVA
Dan paling penting, guna sunscreen secukupnya, pakai secara konsisten serta ulang sapuan apabila diperlukan. Kulit kita mungkin tidak terus menunjukkan kesannya hari ini tetapi perlindungan matahari yang baik adalah salah satu langkah penting untuk menjaga kesihatan dan penampilan kulit dalam jangka panjang.
