Bukan sekadar strategi pemasaran, kapasiti storan berkait rapat dengan sistem binari, reka bentuk cip memori dan cara pengeluar membina peranti elektronik.
Pernah terfikir mengapa kapasiti storan telefon pintar, kad memori dan pemacu USB lazimnya ditawarkan dalam pilihan 64GB, 128GB, 256GB atau 512GB?
Mengapa tidak 150GB, 230GB atau 300GB? Bukankah nombor sedemikian juga lebih mudah difahami pengguna?
Jawapannya bukan semata-mata kerana pengeluar gemar menggunakan nombor berganda. Ada sebab teknikal di sebalik corak tersebut, walaupun faktor kos pengeluaran dan strategi pemasaran turut mempengaruhi pilihan kapasiti yang dijual.
1. Komputer berfikir dalam bahasa binari
Berbeza dengan manusia yang menggunakan sistem perpuluhan berasaskan 10 digit, komputer menggunakan sistem binari yang hanya mempunyai dua nilai asas, iaitu 0 dan 1.
Setiap bit boleh mewakili dua keadaan. Apabila bilangan bit bertambah, jumlah gabungan yang boleh diwakilinya meningkat mengikut kuasa dua.
Sebagai contoh:
1 bit boleh mewakili 2 keadaan.
2 bit boleh mewakili 4 keadaan.
3 bit boleh mewakili 8 keadaan.
4 bit boleh mewakili 16 keadaan.
Sebab itulah nombor seperti 8, 16, 32, 64 dan 128 muncul dengan begitu kerap dalam dunia komputer. Setiap nombor dalam urutan itu ialah dua kali ganda nombor sebelumnya.
Dalam reka bentuk memori, struktur binari menjadikan kapasiti berasaskan kuasa dua sebagai pilihan yang semula jadi dan praktikal.
2. Cip memori juga mempengaruhi kapasiti storan
Storan dalam telefon pintar, kad memori dan pemacu SSD menggunakan teknologi memori kilat NAND.
Cip NAND dibina dengan struktur dan ketumpatan tertentu. Pengeluar kemudian menggabungkan cip, mengatur komponen serta memperuntukkan sebahagian kapasiti untuk fungsi dalaman bagi menghasilkan produk dengan kapasiti yang sesuai.
Oleh itu, kapasiti 128GB atau 256GB bukan dipilih secara rawak. Pilihan tersebut berkait dengan ketumpatan cip yang tersedia, reka bentuk produk, kos dan keperluan pasaran.
Namun, satu perkara perlu dijelaskan: teknologi memori tidak melarang pengeluar menghasilkan kapasiti 150GB atau 300GB. Sebaliknya, kapasiti berasaskan kuasa dua sering menjadi pilihan yang lebih mudah diseragamkan dan dipasarkan.
3. Jadi, mengapa bukan 150GB, 230GB atau 300GB?
Bayangkan pengeluar mahu menghasilkan tiga model telefon dengan kapasiti berbeza.
Mereka boleh memilih kapasiti tersuai jika reka bentuk cip, susunan komponen, pengawal memori, perisian dan kos membenarkannya.
Tetapi jika kapasiti 128GB sudah memenuhi keperluan satu kategori pengguna, manakala 256GB memenuhi kategori seterusnya, pengeluar mempunyai alasan untuk mengekalkan pilihan tersebut.
Antara pertimbangannya ialah:
Reka bentuk: Kapasiti perlu sepadan dengan konfigurasi cip dan seni bina peranti.
Kos: Pilihan yang menggunakan komponen sedia ada secara cekap boleh mengurangkan kos pembangunan dan pengeluaran.
Piawaian dan keserasian: Reka bentuk memori yang lazim digunakan memudahkan pembangunan produk dan sokongan sistem.
Pemasaran: Pilihan 128GB, 256GB dan 512GB mudah difahami pengguna serta memudahkan pengeluar membezakan model mengikut kapasiti dan harga.
Jadi, nombor seperti 150GB bukan mustahil. Cuma pengeluar perlu mempunyai alasan teknikal dan komersial untuk memilihnya berbanding kapasiti yang lebih lazim.
4. Adakah semua kapasiti memori mesti berganda dua?
Tidak.
Corak berganda dua ialah kebiasaan, bukannya undang-undang mutlak.
Dalam dunia memori komputer, terdapat juga kapasiti seperti 24GB, 48GB dan 96GB pada sesetengah modul RAM moden. Ini menunjukkan kapasiti memori boleh berbeza mengikut jenis cip, konfigurasi modul dan reka bentuk sistem.
Tambahan pula, RAM dan storan seperti SSD atau memori dalaman telefon tidak mempunyai fungsi yang sama. RAM menyimpan data sementara ketika peranti beroperasi, manakala storan menyimpan fail dan aplikasi untuk jangka panjang.
Oleh itu, tidak tepat untuk mengatakan semua jenis memori mesti mengikut urutan 8, 16, 32, 64 dan seterusnya.
5. Mengapa storan 128GB tidak semestinya menunjukkan 128GB dalam sistem?
Ada pengguna yang membeli peranti 128GB tetapi mendapati angka yang dipaparkan oleh sistem operasi berbeza.
Antara puncanya ialah perbezaan cara unit kapasiti dikira.
Dalam sistem perpuluhan yang digunakan untuk melabel kebanyakan produk storan, 1GB bersamaan 1,000,000,000 bait. Dalam sistem binari, 1GiB bersamaan 1,073,741,824 bait.
Perbezaan ini menyebabkan angka yang dipaparkan boleh kelihatan lebih kecil apabila sistem menggunakan pengiraan binari. Selain itu, sistem operasi, aplikasi terbina dalam, fail sistem dan ruang yang diperuntukkan untuk kegunaan dalaman turut mempengaruhi ruang yang tersedia kepada pengguna.
Maksudnya, bukan semestinya pengeluar memberikan storan yang tidak mencukupi. Perbezaan unit dan ruang yang digunakan oleh sistem perlu diambil kira.
Teknologi atau pemasaran?
Jawapannya ialah kedua-duanya memainkan peranan, tetapi pada tahap yang berbeza.
Sistem binari dan reka bentuk cip membantu menjelaskan mengapa kapasiti berasaskan kuasa dua begitu lazim. Piawaian industri, kos pengeluaran, pilihan komponen dan strategi pemasaran pula membantu menjelaskan mengapa kapasiti tertentu lebih popular berbanding kapasiti lain.
Jadi, apabila melihat pilihan 128GB, 256GB atau 512GB pada telefon seterusnya, ingatlah bahawa nombor tersebut bukan sekadar helah pemasaran.
Di sebalik nombor yang nampak mudah itu, terdapat matematik, seni bina perkakasan dan keputusan perniagaan yang menentukan bagaimana storan direka serta dijual.
