Perkembangan setiap kanak-kanak berlaku pada kadar yang berbeza. Ada yang mula bercakap lebih awal manakala sesetengahnya mengambil masa untuk membina kemahiran komunikasi dan berinteraksi dengan orang sekeliling.
Bagaimanapun, ibu bapa perlu peka terhadap perkembangan si kecil khususnya jika terdapat perubahan atau tingkah laku yang berbeza daripada kanak-kanak seusia mereka. Hal ini kerana pengesanan awal Gangguan Spektrum Autisme atau Autism Spectrum Disorder (ASD) penting bagi membolehkan anak mendapatkan pemeriksaan serta sokongan yang bersesuaian.
Menariknya, ibu bapa kini boleh melakukan saringan awal autisme dengan lebih mudah melalui aplikasi MySejahtera menggunakan instrumen M-CHAT (Modified Checklist for Autism in Toddlers).
Inisiatif Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) yang mula dilaksanakan pada 15 Oktober 2026 ini bertujuan membantu ibu bapa mengenal pasti risiko ASD dalam kalangan kanak-kanak pada peringkat awal.
Jadi, apakah itu M-CHAT, siapa yang boleh menjalani saringan dan bagaimana cara melakukannya melalui MySejahtera? Ikuti panduan berikut.
Apa itu M-CHAT?
M-CHAT atau Modified Checklist for Autism in Toddlers merupakan instrumen saringan ringkas yang digunakan untuk mengenal pasti kemungkinan tanda awal Gangguan Spektrum Autisme dalam kalangan kanak-kanak kecil.
Ia membantu ibu bapa dan petugas kesihatan menilai beberapa aspek perkembangan anak terutama berkaitan komunikasi, interaksi sosial dan tingkah laku.
Melalui senarai soalan yang disediakan, ibu bapa perlu memberikan jawapan berdasarkan pemerhatian terhadap kebiasaan anak ketika bermain, berkomunikasi dan berinteraksi dengan orang sekeliling.
Sebagai contoh, soalan mungkin berkaitan tindak balas anak apabila namanya dipanggil, kebolehan menunjuk sesuatu objek atau minat mereka untuk berkongsi perkara menarik dengan ibu bapa.
Namun, perlu difahami bahawa M-CHAT bukan alat untuk mengesahkan seseorang kanak-kanak menghidap autisme. Sebaliknya, ia berfungsi sebagai saringan awal bagi mengenal pasti kanak-kanak yang mungkin memerlukan penilaian klinikal lanjut.
Siapa yang disarankan menjalani Saringan M-CHAT?
Saringan M-CHAT melalui MySejahtera disasarkan kepada kanak-kanak dalam lingkungan umur tertentu bagi membantu mengesan risiko ASD lebih awal.
Berdasarkan panduan KKM, terdapat dua kumpulan umur yang disarankan menjalani saringan ini:
a. Kanak-kanak berumur 18 hingga 36 bulan
Ibu bapa atau penjaga yang mempunyai anak berumur antara 18 hingga 36 bulan sangat digalakkan melengkapkan saringan ini.
Tempoh tersebut merupakan fasa penting perkembangan kanak-kanak khususnya dari aspek pertuturan, komunikasi dan kemahiran sosial. Oleh itu, saringan awal boleh membantu mengenal pasti sekiranya terdapat perkembangan yang memerlukan perhatian lanjut.
b. Kanak-kanak berumur lebih 36 bulan hingga bawah 48 bulan
Kanak-kanak yang sudah melepasi usia 36 bulan tetapi belum mencapai 48 bulan juga disarankan menjalani saringan sekiranya belum pernah melakukannya sebelum ini.
Langkah ini memberi peluang kepada lebih ramai kanak-kanak untuk mendapatkan pengesanan awal, terutama mereka yang belum pernah menjalani pemeriksaan berkaitan risiko ASD.
Kenali tanda awal Autisme
Antara perkara yang dinilai dalam saringan ASD ialah perkembangan komunikasi, interaksi sosial dan corak tingkah laku kanak-kanak.
Berikut beberapa tanda yang boleh diperhatikan oleh ibu bapa:
a. Kurang melakukan kontak mata
Anak mungkin kurang memandang wajah individu yang sedang berinteraksi dengannya atau tidak menunjukkan kontak mata secara konsisten ketika diajak bercakap dan bermain.
b. Tidak memberikan respons apabila nama dipanggil
Sesetengah kanak-kanak mungkin tidak menoleh atau memberikan reaksi apabila nama mereka dipanggil walaupun berada dalam keadaan yang tidak terganggu.
c. Kurang menggunakan kemahiran menunjuk
Kanak-kanak mungkin tidak menggunakan jari untuk menunjukkan sesuatu objek yang menarik perhatian mereka atau berkongsi perkara tersebut dengan ibu bapa.
d. Mengalami kelewatan pertuturan
Antara perkara yang boleh diperhatikan ialah perkembangan bahasa yang perlahan, kurang menggunakan perkataan untuk menyampaikan keperluan atau tidak menunjukkan perkembangan komunikasi mengikut usia.
e. Kurang berminat terhadap interaksi sosial
Anak mungkin kurang menunjukkan minat untuk bermain bersama orang lain, tidak berkongsi kegembiraan atau kurang memberikan respons apabila diajak melakukan permainan interaktif.
f. Menunjukkan tingkah laku berulang
Sesetengah kanak-kanak mungkin melakukan pergerakan tertentu secara berulang seperti mengepakkan tangan, menghayunkan badan atau menyusun mainan mengikut corak yang sama.
Walau bagaimanapun, kewujudan satu atau dua tanda tersebut tidak semestinya bermaksud anak mengalami autisme. Penilaian perlu mengambil kira keseluruhan perkembangan dan tingkah laku mereka.
Cara membuat saringan M-CHAT melalui MySejahtera
Ibu bapa kini boleh melengkapkan saringan M-CHAT secara digital tanpa perlu mendapatkan borang secara manual.
Berikut langkah-langkah untuk mengakses kemudahan tersebut:
Buka aplikasi MySejahtera pada telefon pintar dan pastikan aplikasi menggunakan versi terkini.
Pilih bahagian 'Lihat Semua' pada paparan utama aplikasi.
Klik 'Saringan Kesihatan' untuk melihat senarai perkhidmatan saringan yang tersedia.
Pilih menu 'M-CHAT' bagi memulakan proses saringan awal autisme.
Pilih profil anak yang telah didaftarkan sebagai tanggungan (dependent) dalam aplikasi.
Tekan 'Saring Sekarang' untuk memulakan sesi menjawab soalan.
Lengkapkan semua soalan menggunakan pilihan Ya atau Tidak berdasarkan pemerhatian terhadap tingkah laku anak.
Hantar jawapan dan semak keputusan saringan yang dipaparkan dalam aplikasi.
Ibu bapa disarankan menjawab setiap soalan dengan jujur berdasarkan kebiasaan anak dalam kehidupan seharian. Elakkan memberikan jawapan berdasarkan perkara yang dianggap normal semata-mata kerana setiap kanak-kanak mempunyai corak perkembangan berbeza.
Apa maksud Keputusan Lulus dan Berisiko?
Selepas semua soalan dijawab, sistem akan memaparkan keputusan sama ada anak berada dalam kategori Lulus atau Berisiko.
Keputusan ini ditentukan berdasarkan jumlah jawapan bagi soalan kritikal dan soalan lain dalam instrumen M-CHAT.
a. Keputusan Lulus
Kanak-kanak dikategorikan sebagai Lulus sekiranya mempunyai antara sifar hingga satu jawapan bagi soalan kritikal serta sifar hingga dua jawapan bagi soalan lain.
Jika memperoleh keputusan ini, ibu bapa boleh meneruskan pemantauan perkembangan anak secara berkala khususnya dari aspek komunikasi, pertuturan dan interaksi sosial.
Bagaimanapun, nasihat petugas kesihatan masih boleh diperoleh sekiranya ibu bapa mempunyai kebimbangan terhadap perkembangan anak.
b. Keputusan Berisiko
Kanak-kanak pula dikategorikan sebagai Berisiko sekiranya mempunyai dua atau lebih jawapan bagi soalan kritikal atau tiga atau lebih jawapan bagi soalan lain.
Jika keputusan menunjukkan risiko ASD, ibu bapa disarankan membuat temu janji di Klinik Kesihatan melalui aplikasi MySejahtera untuk pemeriksaan lanjut.
Penting untuk difahami bahawa keputusan Berisiko bukan bermaksud anak telah disahkan menghidap autisme. Ia menunjukkan bahawa penilaian klinikal diperlukan bagi mengenal pasti keadaan sebenar.
Apa tindakan seterusnya jika anak berisiko ASD?
Sekiranya keputusan saringan menunjukkan anak berisiko mengalami ASD, ibu bapa disarankan mengambil tindakan susulan dan tidak membuat kesimpulan sendiri.
Antara langkah yang boleh dilakukan ialah:
a. Tempah temu janji di Klinik Kesihatan
Ibu bapa boleh menggunakan kemudahan tempahan janji temu dalam MySejahtera untuk mendapatkan pemeriksaan di fasiliti kesihatan berhampiran.
Berdasarkan panduan pengurusan kes berisiko, temu janji klinik perlu dipilih dalam tempoh 14 hari.
b. Jalani pemeriksaan klinikal
Pegawai perubatan atau petugas kesihatan akan mendapatkan maklumat berkaitan perkembangan anak serta menjalankan penilaian yang bersesuaian.
Jika diperlukan, anak boleh dirujuk kepada pakar berkaitan seperti Pakar Pediatrik atau Pakar Psikiatri Kanak-Kanak untuk pemeriksaan lebih terperinci.
c. Dapatkan pengesahan dan intervensi
Diagnosis ASD tidak boleh ditentukan hanya melalui keputusan saringan M-CHAT. Sebaliknya, pengesahan memerlukan penilaian klinikal oleh profesional kesihatan yang terlatih.
Sekiranya anak disahkan mengalami ASD, intervensi bersesuaian boleh dicadangkan mengikut keperluan perkembangan masing-masing, termasuk terapi pertuturan, terapi cara kerja dan intervensi tingkah laku.
Mengapa saringan awal Autisme penting?
Pengesanan awal memberi peluang kepada ibu bapa untuk memahami keperluan perkembangan anak dan mendapatkan bantuan profesional pada masa yang sesuai.
Melalui pemeriksaan serta intervensi yang bersesuaian, kanak-kanak boleh dibantu untuk membina kemahiran komunikasi, meningkatkan interaksi sosial dan mempelajari kemahiran harian mengikut tahap perkembangan masing-masing.
Selain itu, saringan awal turut membantu meningkatkan kesedaran ibu bapa mengenai ASD supaya mereka lebih memahami tingkah laku anak dan tidak mudah menganggap kelewatan perkembangan sebagai masalah sikap atau disiplin semata-mata.
Kesimpulannya, kemudahan saringan M-CHAT melalui MySejahtera merupakan inisiatif yang boleh dimanfaatkan oleh ibu bapa untuk mengenal pasti risiko awal autisme dalam kalangan anak-anak.
Jangan tunggu sehingga anak semakin membesar sekiranya terdapat perkara yang menimbulkan kebimbangan terhadap perkembangannya. Saringan awal bukan bertujuan memberikan label kepada anak sebaliknya membantu mereka mendapatkan pemeriksaan, sokongan dan intervensi yang diperlukan seawal mungkin.
