Setiap kali menarik nafas, kita mungkin jarang terfikir dari mana datangnya oksigen yang membolehkan kita terus hidup.
Selama ini, pokok dan hutan sering dikaitkan sebagai sumber utama oksigen. Hakikatnya, lautan yang meliputi sebahagian besar permukaan Bumi turut memainkan peranan penting dalam menghasilkan gas yang diperlukan oleh manusia dan haiwan untuk bernafas.
Malah, menurut Pentadbiran Lautan dan Atmosfera Kebangsaan Amerika Syarikat (NOAA), saintis menganggarkan kira kira separuh daripada penghasilan oksigen di Bumi datang daripada lautan.
Persoalannya, bagaimana kawasan yang dipenuhi air itu boleh menghasilkan oksigen?
Fitoplankton, organisma kecil yang memainkan peranan besar
Jawapannya terletak pada organisma mikroskopik yang dikenali sebagai fitoplankton.
Fitoplankton ialah organisma kecil yang terapung dan hanyut mengikut pergerakan air. Sebahagiannya terdiri daripada alga mikroskopik yang mampu menjalankan fotosintesis, sama seperti tumbuhan di daratan.
Menerusi proses itu, fitoplankton menggunakan tenaga cahaya matahari, air dan karbon dioksida untuk menghasilkan makanan serta membebaskan oksigen.
Walaupun kebanyakannya terlalu kecil untuk dilihat dengan mata kasar, kewujudan organisma ini memberi kesan besar terhadap kehidupan di Bumi.
Menurut NASA, fitoplankton telah menghasilkan oksigen sejak berbilion tahun lalu, jauh sebelum tumbuhan darat berkembang seperti yang kita kenali hari ini.
Bagaimana pula dengan pokok dan hutan?
Tumbuhan di daratan tetap menjadi antara penyumbang penting kepada penghasilan oksigen melalui fotosintesis.
Daun tumbuhan menyerap karbon dioksida dan menggunakan cahaya matahari untuk menghasilkan gula yang diperlukan bagi pertumbuhan. Oksigen pula dibebaskan sebagai hasil sampingan proses berkenaan.
Proses yang sama turut dilakukan oleh alga dan beberapa jenis bakteria yang mampu menjalankan fotosintesis.
Justeru, oksigen di atmosfera Bumi bukan datang daripada satu sumber sahaja, sebaliknya berkait rapat dengan pelbagai organisma yang menjalankan proses tersebut di daratan dan lautan.
Mengapa lautan perlu terus dipelihara?
Peranan lautan bukan sekadar menyediakan sumber makanan dan menjadi habitat hidupan marin. Ekosistemnya juga menyokong proses semula jadi yang penting kepada keseimbangan kehidupan di Bumi.
Fitoplankton menjadi asas kepada banyak rantaian makanan marin, selain membantu menyerap karbon dioksida melalui proses fotosintesis.
Namun, anggaran bahawa lautan menghasilkan kira kira separuh oksigen dunia merujuk kepada penghasilan oksigen secara keseluruhan. Ia tidak bermaksud separuh daripada oksigen yang berada di atmosfera pada setiap masa datang terus daripada lautan tanpa digunakan semula.
Ini kerana hidupan marin turut menggunakan oksigen untuk bernafas, manakala proses penguraian bahan organik juga menggunakan oksigen.
Hakikatnya, organisma kecil yang tidak kelihatan itu mengingatkan kita bahawa kehidupan di Bumi saling berkait, termasuk antara manusia, tumbuhan, lautan dan hidupan mikroskopik.
Mungkin kita tidak pernah melihat fitoplankton ketika menikmati pemandangan laut, tetapi peranannya dalam menyokong kehidupan di planet ini tidak boleh dipandang ringan.
