Bayangkan elektrik tiba-tiba terputus masa hujan lebat, tetapi anda yakin rumah masih selamat kerana ada panel solar di bumbung.
Tapi esoknya, lampu, peti sejuk dan kipas masih tidak boleh digunakan seperti biasa!
Bukan panel solar anda rosak, sebaliknya sistem tersebut memang direka untuk berhenti apabila bekalan elektrik daripada grid terputus.
Panel solar masih menghasilkan elektrik
Panel solar sebenarnya masih boleh menghasilkan elektrik daripada cahaya matahari walaupun kawasan rumah sedang mengalami gangguan bekalan.
Masalahnya, panel menghasilkan elektrik dalam bentuk arus terus atau DC, sedangkan kebanyakan peralatan rumah menggunakan arus ulang-alik atau AC.
Di sinilah inverter diperlukan kerana peranti tersebut menukarkan elektrik DC daripada panel kepada AC yang boleh digunakan dalam rumah.
Bagi sistem solar yang bersambung kepada grid, inverter turut perlu mengikuti voltan dan frekuensi grid untuk beroperasi dengan betul.
Mudahnya, anggap grid elektrik seperti muzik yang mempunyai rentak tertentu, manakala inverter perlu mengikut rentak tersebut untuk terus bermain.
Apabila grid terputus, rentak itu hilang dan inverter biasa tidak lagi mempunyai isyarat untuk diikuti.
Ada Panel Solar Pun Rumah Tetap Gelap Bila Blackout?
Kenapa inverter terus berhenti?
Sistem solar bersambung grid dilengkapi ciri keselamatan yang dikenali sebagai anti-islanding untuk mengesan apabila grid mengalami gangguan.
Apabila bekalan grid terputus, inverter akan menghentikan penghantaran elektrik supaya tenaga daripada rumah tidak mengalir kembali ke rangkaian elektrik.
Garis panduan SEDA Malaysia menetapkan perlindungan anti-islanding bagi sistem tertentu supaya inverter memutuskan sambungan dalam tempoh yang ditetapkan apabila berlaku gangguan grid.
Jadi, panel solar bukan tiba-tiba “malas bekerja” ketika matahari sedang terik, tetapi inverter sengaja menghentikan operasi tersebut.
Tujuannya untuk selamatkan pekerja TNB
Sebab utama sistem ini perlu berhenti adalah keselamatan pekerja yang sedang membaiki rangkaian elektrik.
Apabila berlaku gangguan, pasukan teknikal mungkin bekerja pada kabel atau talian yang mereka anggap sudah tidak mempunyai bekalan elektrik.
Jika sistem solar terus menghantar tenaga ke rangkaian yang terputus, elektrik boleh mengalir semula ke grid melalui proses yang dikenali sebagai backfeed.
Keadaan ini berpotensi menyebabkan talian yang sepatutnya tidak bertenaga menjadi hidup semula ketika kerja pembaikan sedang dilakukan.
Sebab itu sistem anti-islanding bukan kelemahan panel solar, sebaliknya ciri keselamatan yang sangat penting dalam sistem elektrik.
Jadi, bagaimana mahu guna solar ketika blackout?
Kalau mahu rumah terus mendapat bekalan elektrik ketika grid terputus, panel solar sahaja biasanya tidak mencukupi.
Anda memerlukan sistem yang turut mempunyai bateri simpanan dan inverter yang mampu membentuk grid sendiri, bergantung pada reka bentuk pemasangan.
Bateri menyimpan tenaga daripada sistem solar untuk digunakan apabila bekalan grid tidak tersedia.
Inverter yang sesuai pula boleh menghasilkan bekalan elektrik untuk rumah tanpa perlu bergantung kepada isyarat daripada grid.
Pada masa sama, sistem tersebut perlu mengasingkan rumah daripada rangkaian utiliti bagi mengelakkan elektrik mengalir kembali ke grid.
Maksudnya, rumah anda perlu mempunyai sistem yang boleh beroperasi secara “pulau” secara terkawal, bukannya terus bersambung kepada grid yang sedang mengalami gangguan.
Bateri bukan bermaksud elektrik tidak akan habis
Walaupun mempunyai bateri, jangan anggap semua peralatan rumah boleh digunakan seperti biasa sepanjang blackout.
Berapa lama bekalan boleh bertahan bergantung kepada kapasiti bateri dan jumlah tenaga yang digunakan oleh peralatan rumah.
Lampu, kipas dan peti sejuk biasanya menggunakan kurang tenaga berbanding penghawa dingin, pemanas air atau peralatan elektrik berkuasa tinggi.
Jadi, sesetengah sistem akan mengutamakan litar penting sahaja supaya tenaga bateri boleh bertahan lebih lama.
Kesimpulannya, mempunyai panel solar tidak semestinya bermaksud rumah akan terus mempunyai elektrik ketika blackout.
Panel masih boleh menghasilkan tenaga, tetapi inverter sistem bersambung grid akan memutuskan operasi bagi melindungi rangkaian dan pekerja yang sedang melakukan pembaikan.
Kalau mahu rumah terus menyala ketika kawasan sekitar gelap, anda memerlukan sistem solar dengan bateri dan peralatan yang memang direka untuk operasi ketika grid terputus.
